Τζούλιαν Φέλοους "Μπελγκρέιβια", εκδ. Κλειδάριθμος 2016

Για όσους αρέσει το είδος (αγγλική λογοτεχνία, χρονικά τοποθετημένη στην έναρξη της βικτωριανής περιόδου), ένα θαυμάσιο μυθιστόρημα, τόσο με πρόσωπα που ανήκουν στην αριστοκρατία και έλκουν από την καταγωγή τους ένα είδος "ανωτερότητας" που δεν τους επιτρέπει να συναναστρέφονται κοινωνικά με τις κατώτερες (πάντα κατά την κρίση τους και βάσει του δικού τους κώδικα συμπεριφοράς) "τάξεις" όσο και με πρόσωπα που χάρη στη δυνατή και αποφασιστική τους προσωπικότητα, προσπαθούν με τις δικές τους δυνάμεις και με τα αποτελέσματα της εργασίας τους να καταστούν μέλη, αυτής της ιδιότυπης μικρής και κλειστής κοινωνίας των ευγενών. 

Αν η τηλεοπτική σειρά του Ντάουντον Αμπει, ήταν εξαιρετική για το είδος της (και οι Βρετανοί είναι μοναδικοί στην απόδοση και στην αναπαράσταση των κοινωνικών στερεοτύπων, που καθορίζουν τις ζωές τους επί αιώνες), η "Μπελγκρέιβια" του Φέλοους είναι στον αντίποδα, η ιδανική μυθιστορία, με διαφορά εκατό ετών από τον "Πύργο" (αν και η Λαίδη Μπρόκενχερστ μπορεί άριστα να θεωρηθεί προπομπός της τηλεοπτικής Λαίδης Βάιολετ, με την ψυχραιμία και το απαραίτητο αγγλικό στυλ της). 

Ξεκινώντας από ένα γεγονός, το οποίο πολύ σοφά δεν περιγράφεται στο οπισθόφυλλο, αν και υπονοείται, η αφήγηση δεν εξαντλείται στην ιστορία της Σοφίας, στις συνέπειές της και στην κατάληξή της, αλλά παρουσιάζει με έναν μοναδικό τρόπο, τη διαστρωμάτωση της βρετανικής κοινωνίας, στο απόγειο της ακμής της, την εποχή της βιομηχανοποίησης που αμβλύνει τις διαφορές (αφού το χρήμα ήταν και είναι πάντα κινητήριος δύναμη), με τις αντιθέσεις της στις προνομιούχες περιοχές της πόλης όπου σε ένα περίκλειστο περιβάλλον, κυριαρχεί η αριστοκρατία, με τους τίτλους, τις μεγάλες γαιοκτησίες, τις σχέσεις που διακρίνονται από επιφυλακτικότητα, προσήλωση στους εθιμικούς κανόνες και υποκρισία, και στις αναπτυσσόμενες συνεχώς, χάρη στους εμπόρους της εποχής, συνοικίες όπου οι συνθήκες, οι καταστάσεις και η ανερχόμενη κοινωνική δύναμη των αυτοδημιούργητων, εξισορροπούν, κατά κάποιον τρόπο, τις διαφορές, που στην ουσία, οφείλονται στην ...γενεαλογία και στην καταγωγή και όχι σε αξίες και ηθικά πλεονάσματα, που υπερτερούν στην άρχουσα τάξη. 

Πολυπρόσωπο και με ενδιαφέρουσα πλοκή αφού ο Φέλλοους δεν παραμένει στην επιφάνεια, αλλά σκιαγραφεί απολύτως ολοκληρωμένους χαρακτήρες (τον φιλόδοξο για κοινωνική αναγνώριση έμπορο και εργολάβο, τον ζηλόφθονο και ιδιοτελή "διάδοχο" του τίτλου, το υπηρετικό προσωπικό που διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο στην εξέλιξη, τον αυτοδημιούργητο νέο επιχειρηματία που αποδέχεται και συγχωρεί την πανουργία, τη νεαρή λαίδη που αψηφά οικογενειακούς δεσμούς και ηθικές δεσμεύσεις για να ανταποκριθεί στον έρωτα και πολλοί άλλοι εξίσου ενδιαφέροντες συγγραφικοί/ές ήρωες και ηρωίδες), μία ιστορία με αρχή στις Βρυξέλλες, την παραμονή της μάχης του Βατερλώ και τέλος στο βικτωριανό Λονδίνο. 

Δεν εξωραίζει, δεν εξιδανικεύει, και ούτε είναι ρομάντσο της εποχής, αντίθετα είναι ένα πολύ πολύ ενδιαφέρον και άψογα γραμμένο κοινωνικό μυθιστόρημα από έναν ειδήμονα του είδους. 

Dinah Jefferies "Η νύφη της Κευλάνης", εκδ. Κλειδάριθμος 2016

Στην αρχή φαινόταν σαν μία μυθιστορία, με αρκετά συνηθισμένη πλοκή ("εξωτική χώρα", κατά προτίμηση αποικιακή, ευρωπαίοι που συμβιώνουν με τους ντόπιους (κατά προτίμηση Βρετανοί), σε έναν συνδυασμό έπαρσης και αλαζονείας, με την εκμετάλλευση αλλά και συνθήκες "ανοχής" εκατέρωθεν...) στην αγγλική λογοτεχνία (μου θύμισε άλλες συγγραφείς με την ίδια θεματολογία, δεν το κρύβω, αλλά έχω μία αδυναμία στην αγγλική λογοτεχνία, ομολογώ). Ωστόσο προχωρώντας στην ανάγνωση της "Νύφης της Κευλάνης", η αλήθεια είναι ότι, χάρη στη συγγραφική φαντασία και ευρηματικότητα (στηριζόμενη όμως σε παράδοξο μεν, πραγματικό περιστατικό δε, όπως αναφέρεται στο τέλος του βιβλίου), και αφού η συγγραφέας, σκιαγραφεί άψογα, λιτά και ρεαλιστικά, τη βασική της ηρωίδα, και κυρίως τις εσωτερικές της συγκρούσεις, οι οποίες της προκαλούν αισθήματα ενοχών, τύψεων, καλλιεργούν αμφιβολίες και γεννούν διλήμματα, τα οποία, ωστόσο παραμένουν ανομολόγητα μέσα από έντονες κρίσεις συνείδησης, λόγω των δικών της επιλογών, τις οποίες στην πορεία αναθεωρεί, έως τη στιγμή που η αλήθεια αποκαλύπτεται, μπορώ να πω ότι, το βρήκα εξαιρετικό. 

Οχι μόνο, διότι, τίποτε δεν αποδίδεται με υπερβολικά δραματικό ή τραγικό τρόπο, το ακριβώς αντίθετο θα έλεγα (και παρά την κεντρική ιδέα της πλοκής), αφού και το λυρικό στοιχείο της συγγραφέως, περιορίζεται μόνο στις περιγραφές του τοπίου, χωρίς να κουράζει τον αναγνώστη, και η ένταση κορυφώνεται προς το τέλος του βιβλίου με τρόπο που διεγείρει ακόμα περισσότερο το αναγνωστικό ενδιαφέρον, αλλά και για έναν άλλο λόγο : τα βιβλία του συγκεκριμένου είδους, πολλές φορές κινούνται μεταξύ δύο στοιχείων, του κοινωνικού και του ιστορικού, με κάποιο από τα δύο, να υπερτερεί του πρώτου, και δεν είναι λίγες οι φορές που τα παρατιθέμενα ιστορικά στοιχεία, είναι περισσότερα από όσα χρειάζονται για την πιστή αποτύπωση του χρονικού, τοπικού και κοινωνικού περιβάλλοντος, μίας συγκεκριμένης εποχής, εντός της οποίας διαδραματίζεται η πλοκή. 

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, κατά την προσωπική μου άποψη, η συγγραφέας κινήθηκε μεταξύ των δύο αυτών στοιχείων εξαιρετικά ισορροπημένα, αφού, πέτυχε να παρουσιάσει μέσα από τη μυθοπλασία, τις ταξικές, κοινωνικές και οικονομικές αντιθέσεις που επικρατούσαν στην αποικιακή Κευλάνη του πρώτου μισού του 20ου αιώνα, αναπαριστώντας μεν τις συνθήκες συνοίκησης μεταξύ Βρετανών και αυτοχθόνων αλλά και Ινδών (Ταμίλ) και τις αναμφισβήτητες διαφορές τους ως προς την νοοτροπία, τα ήθη, τα έθιμα, τις συμπεριφορές κλπ. (οι οποίες μερικά χρόνια αργότερα θα οδηγήσουν στην ανεξαρτητοποίηση της, χωρίς όμως η παράθεση αυτή, να αποβαίνει σε βάρος της αφήγησης και του κοινωνικού στοιχείου της εξιστόρησης της. Δικαίως πάντως, έχει πάρει πολύ καλές κριτικές και θα χαρώ ακόμα περισσότερο, να διαβάσω και άλλο αφήγημα της ίδιας, συγγραφέως, αφού καταφανώς με κέρδισε με το συγκεκριμένο της βιβλίο. 

ΚΕΡΣΤΙΝ ΓΚΙΕΡ "Η μαφία των μαμάδων", "Η νονά", "Τα ετερώνυμα μπλέκονται", εκδ. Κλειδάριθμος 2011

Για να είμαι ειλικρινής, ούτε την είχα ακούσει προηγουμένως τη συγκεκριμένη (Γερμανίδα) συγγραφέα, και φυσικά ούτε και τα βιβλία της, που όλα μαζί αποτελούν την τριλογία της "Μαφίας των Μαμάδων" και επειδή ήθελα να διαβάσω κάτι ευχάριστο, σύγχρονο και κοινωνικό (γιατί ως προς το είδος, μάλλον κοινωνικό θα το χαρακτήριζα, και ας έχουν και τις ....αισθηματικές τους προεκτάσεις, οι ιστορίες της Κωνστάντσε, της Ανε, της Τρούντι και της Μίμι)....δεν το μετάνιωσα, καθόλου θα έλεγα....Αντίθετα η ανάγνωση κάθε βιβλίου από τα τρία, κράτησε μία ημέρα, αφού διαβάσθηκαν εύκολα, δεν με κούρασαν, γέλασα, νευρίασα, και αναρωτήθηκα για ποιο λόγο, ουδείς (εκ των φίλων, γνωστών, συναναγνωστών) γνωρίζει τη συγκεκριμένη τριλογία...κακή διαφήμιση ;;; προκατάληψη επειδή η συγγραφέας είναι Γερμανίδα ;;; συνηθισμένο κεντρικό θέμα αφήγησης (αν και στη Γερμανία εκδόθηκαν σχεδόν έξι έτη πριν από την ελληνική τους έκδοση και νομίζω ότι ελάχιστες Ελληνίδες συγγραφείς έχουν δώσει παρόμοια δείγματα γραφής που να πλησιάζουν το συγκεκριμένο) ;;; "γυναικεία" λογοτεχνία ;;;...όπως και να έχει όμως, όποιες και αν είναι οι αιτίες, τα συγκεκριμένα τρία βιβλία, είναι πολύ καλά. 

Στρωτή γραφή, έξυπνοι διάλογοι, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ρεαλισμός, αμεσότητα, έντονος αυτοσαρκασμός από τη βασική ηρωίδα, όχι περισπούδαστα και βαρύγδουπα μηνύματα (το διαζύγιο στις μέρες μας μάλλον τείνει προς το σύνηθες, παρά προς το μη συμβατό με την κοινωνική πραγματικότητα) και μάλιστα για θέματα που έχουν να κάνουν με την ανατροφή των παιδιών, οι δυσκολίες και η προσπάθεια προσαρμογής σε ένα νέο περιβάλλον και αποδοχής μίας ολωσδιόλου διαφορετικής καθημερινότητας, η σημασία του να μην ξεχνάμε τη γυναικεία μας φύση και ταυτότητα, σε περιόδους κρίσης αξιών και αρχών και αναδιατάξεων της προσωπικής ζωής....όλα αυτά (και πολλά άλλα) δοσμένα με χιούμορ, είναι αρκούντως ελκυστικά για τον αναγνώστη που θα τα επιλέξει, είτε κατά τύχη (όπως η υποφαινόμενη) είτε συνειδητά....και κάτι τελευταίο : με πολύ εύστοχο, υποδόριο τρόπο, μέσω "επιστολών" που ανταλλάσσουν μεταξύ τους, άλλες μητέρες, οι οποίες ανήκουν στην κοινωνικά άρχουσα και ευημερούσα οικονομικά, γερμανική τάξη, η συγγραφέας προβάλλει εικόνες και αναδεικνύει περιστατικά και γεγονότα, τα οποία ναι μεν, μοιάζουν να "εκφεύγουν" της κεντρικής συγγραφικής ιστορίας, ωστόσο αποδεικνύονται σημαντικοί παράγοντες για την εξέλιξη της πλοκής και απασχολούν σήμερα ολοένα και περισσότερους : την μετανάστευση, τις κοινωνικές διακρίσεις, την ενδοσχολική βία, την επιφυλακτική έως και υποτιμητική αποδοχή των αλλοδαπών στην γερμανική κοινωνία, την ξενοφοβία και πολλά άλλα.....

Ισως θα έπρεπε, ο εκδοτικός οίκος εν Ελλάδι, να προωθούσε λίγο περισσότερο τη συγκεκριμένη τριλογία, η οποία, κατά τη γνώμη μου έχει όχι απλώς "αδικηθεί" (οκ, έχουμε μεγάλη βιβλιοπαραγωγή, δυσανάλογη με το αναγνωστικό κοινό, είναι βέβαιο), αλλά αγνοηθεί, ενώ κατά την ταπεινή μου γνώμη, τα βιβλία της Κ. Γκίερ, είναι και πολύ αξιόλογα και ενδιαφέροντα.