ΤΕΣΥ ΜΠΑΙΛΑ "Το μυστικό ήταν η ζάχαρη", εκδ. Ψυχογιός 2014

«ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΠΡΩΤΑ νὰ ὁρίσω μὲ ποιὰ σημασία θὰ χρησιμοποιήσω τὸν ὅρο «λογοτέχνης». Θὰ ἐννοῶ τὸ συγγραφέα ποὺ τὸ γράψιμο εἶναι γι' αὐτὸν πρῶτα ἀπ' ὅλα τέχνη, ποὺ τὸν ἀπασχολεῖ τὸ ὕφος ὅσο καὶ τὸ περιεχόμενο, καὶ ποὺ γιὰ νὰ καταλάβεις τὰ ἔργα του πρέπει καὶ τὸ ὕφος του νὰ νοιώσεις καὶ τὸ περιεχόμενό τους νὰ καταλάβεις».

Κλείνοντας το «Μυστικό ήταν η ζάχαρη», ανέτρεξα στον ορισμό του Τ. Ελιοτ, με την απόλυτη πεποίθηση, ότι η Τέσυ Μπάιλα, από την πρώτη έως την τελευταία λέξη του τελευταίου βιβλίου της, τίμησε, στο ακέραιο, τον ανωτέρω ορισμό. Ενα πολύ δυνατό βιβλίο, το οποίο παρασύρει τον αναγνώστη, και τον μεταφέρει νοερά, στην προπολεμική, και μετέπειτα στην γερμανοκρατούμενη Κρήτη, και στη συνέχεια, στον Πειραιά και στις γειτονιές του, τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες.   Οι περιγραφές της Κρήτης, την περίοδο του Μεσοπολέμου, της Κατοχής, των ανθρώπων της, της κοινωνίας εκείνης της εποχής, με τα ήθη, τα έθιμά της, τους άγραφους και εθιμικούς κώδικες, τις προκαταλήψεις και τις ριζωμένες, από χρόνια ολόκληρα, συνήθειες, είναι όχι απλώς εξαιρετικές, αλλά μοναδικές, αφού συνδέουν άρρηκτα τη μυθοπλασία με την ιστορία του νησιού, είναι δοσμένες με ρεαλισμό και αμεσότητα, η χρήση δε, της κρητικής διαλέκτου, σε όλο σχεδόν το βιβλίο, είναι εντυπωσιακή. Η εξιστόρηση της ζωής της Κατίνας, από την μικρή της ηλικία έως και τη στιγμή που αποφασίζει να ακολουθήσει τον Θέμελη, ανταποκρίνονται απόλυτα στον τρόπο ζωής  και στη θέση των γυναικών, εκείνης της εποχής, τον στενά ανδροκρατούμενο και περιορισμένο, ενώ και ο χαρακτήρας της Κωνσταντάκαινας, της μητέρας της Κατίνας, είναι τόσο στέρεα δομημένος και πλασμένος με τέτοιο τρόπο, που την αναδεικνύει σε ηρωική μορφή, μία μάνα απόλυτα αφοσιωμένη στα παιδιά της, που ξεχειλίζει τρυφερότητα και αγάπη, και μόνο της μέλημα είναι να προσφέρει, με αυταπάρνηση και με τη δική της αλάνθαστη σοφία στην οικογένειά της, γλυκαίνοντας τη ζωή τους με «ζάχαρη» και με τον καλό της το λόγο. Ωστόσο η ζωή της Κατίνας, δεν εξελίσσεται εύκολα. Με τρόπο αβίαστο θα έλεγα και φυσικό, αφού η Κατίνα, μπορεί να μεγάλωσε σε ένα κλειστό και αυστηρά κοινωνικό περιβάλλον, αλλά το πείσμα της και ο ανεξάρτητος χαρακτήρας της, τη χαρακτηρίζουν από μικρό παιδί, στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, μεταφερόμαστε στη Δραπετσώνα της δεκαετίας του 1950, όπου η ηρωίδα, ακολουθώντας την καρδιά της και τα συναισθήματα της, και την άδολη αγάπη και αφοσίωση της στον Θέμελη, μετατρέπεται εν γνώσει της σε θύμα, και βιώνει συναισθήματα απόγνωσης και απόρριψης, αγωνίας και μάταιης ελπίδας, υπομένοντας έως το τέλος, μία άνιση συναισθηματικά σχέση. Η πορεία της Κατίνας, έως το τέλος της ζωής της, μας μεταφέρεται ως ένας συνεχής αγώνας επιβίωσης, ανοχής, και στωικότητας, για τον οποίο ωστόσο δεν μετανιώνει, αλλά αποδέχεται με εγκαρτέρηση και με περηφάνια, «αυτή την περηφάνια που μπορεί κανείς να δοκιμάσει όταν συλλογιστεί το παρελθόν του και βρει τη δύναμη να το αγαπήσει». Και νομίζω πως ακριβώς επειδή η Τέσυ Μπάιλα, δεν εξιδανικεύει τη ζωή της Κατίνας, αλλά έχει «κτίσει» μία προσωπικότητα ατόφια, αληθινή, και γνήσια, με τα προτερήματα και τα ελαττώματά της, επιβεβαιώνεται η φράση της Κωνσταντάκαινας, που τη συναντούμε από την αρχή του βιβλίου έως το τέλος : «Η ζωή μοιάζει με παραμύθι. Μια που αρχίζεις να το μιλείς, δεν ξέρεις αν θα’χει δράκους ή πριγκιπόπουλα». 

Οφείλω δε, να πω, και λόγω καταγωγής, ότι, ένιωσα μεγάλη συγκίνηση, διαβάζοντας τα κεφάλαια του βιβλίου που αναφέρονται στην περίοδο από την Μάχη της Κρήτης έως και την απελευθέρωση του νησιού, αφού όλα όσα περιγράφονται σε αυτά,  η αγριότητα του κατακτητή, η κρητική υπερηφάνεια και η λεβεντιά και η αγάπη των απλών ανθρώπων για τον τόπο τους και ο αγώνας για την ελευθερία, ανταποκρίνονται απόλυτα στην ιστορία του νησιού μας και στην κρητική παράδοση.

ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΛΑΠΑΤΑ "Η χήρα του Πειραιά", εκδ. Καστανιώτη 2014

Η ελπίδα και ευχή της συγγραφέως, ότι μέσα από τις σελίδες του, μπορούσαμε να βρούμε, κάποιες ομοιότητες με δύσκολες καταστάσεις της ζωής μας και κάποια πρόταση για αυτοβοήθεια, αντλούμενες από την ευνόητη προσδοκία το έργο της, να βρει ανταπόκριση όχι μόνο ως μυθοπλασία, αλλά και ως έργο που αφυπνίζει και με βαθύτερο τρόπο τον αναγνώστη, πραγματοποιήθηκαν, κατά τη δική μου (πάντα) κρίση. Στους δύσκολους καιρούς που ζούμε, και συγκαταλέγω τον εαυτό μου, μεταξύ εκείνων που βιώνουν την απώλεια της ευημερίας, σε ελάχιστο βαθμό μεν, αλλά σίγουρα, τα πράγματα δεν είναι όπως ήταν και όπως τα είχαμε συνηθίσει, μπορώ να πω, ότι "Η χήρα του Πειραιά" κατά τη γνώμη μου, είναι ένα αισιόδοξο, με πολλά μηνύματα βιβλίο και, ας μου επιτραπεί η φράση "σοφό". Κρατώ στην μνήμη μου, κάποιες φράσεις από τις τελευταίες σελίδες του, όταν πια η Λάουρα, έχει βιώσει το πένθος της, και αντικρίζει ξανά τη ζωή. Μέσα από το νοερό γράμμα της Λάουρας προς τον Φίλιππο : "....Βρήκα τη δύναμη και άντεξα την ερημιά της απουσίας σου, αλλά ο Νικηφόρος Μάξιμος στάθηκε πιο δυνατός από τον πόνο μου, γιατί με κοιτάζει, όπως με κοίταζες και εσύ Αντζουλε....Είναι ένα δώρο. Είναι η ίδια η ζωή που επιστρέφει. Ψάχνοντας να γνωρίσω το θάνατο, πόνο μου, γιατί με κοιτάζει, όπως με κοίταζες και εσύ Αντζουλε....Είναι ένα δώρο. Είναι η ίδια η ζωή που επιστρέφει. Ψάχνοντας να γνωρίσω το θάνατο, να μάθω το "γιατί" της αβάσταχτης απουσίας σου, βρήκα την όρεξη να ζήσω και κατάλαβα πως η θεραπεία από τις μεγάλες απώλειες έρχεται με το ν' αφήσω χώρο στη ζωή μου για να συμβούν όλα. Χώρο για πένθος, για δυστυχία, για ανακούφιση, αλλά και για χαρά, για φιλία και έρωτα. ....". 

Το βιβλίο "Η χήρα του Πειραιά" πραγματικά με συνεπήρε, και με τη γραφή του, και με την εμβάθυνση και ανάλυση της ψυχολογίας των ηρώων του, και με την εξέλιξή του, η οποία σε εμένα φάνηκε απολύτως φυσική και πολύ ανθρώπινη. Να πω τέλος, ότι ενθουσιάσθηκα με τις περιγραφές του αγαπημένου μου Πειραιά, αφού μένω στην περιοχή, και νοερά βρέθηκα να περπατώ μαζί με τους ήρωες στην πόλη των αρχών του περασμένου αιώνα, η οποία ακόμα και μετά από τόσα χρόνια και τη φθορά, όπως συμβαίνει με τις πόλεις, είναι ακόμα κομμάτι της ζωής μας.

Κρατώ την τελευταία φράση του βιβλίου "Και τότε, έτσι απλά, όπως το ξημέρωμα της καινούριας μέρας, όπως η καλοκαιρία μετά την καταιγίδα, συνειδητοποιεί πως αληθινή ευτυχία είναι η αγάπη για τη ζωή", αναλογιζόμενη ότι, η συγγραφέας σε μία πρόταση λιτή, απέριττη και ανεπιτήδευτη, περικλείει το βαθύτερο νόημα ή μήνυμα, όπως και αν το χαρακτηρίσει κανείς, που μπορεί ακόμα και ο πιο απαιτητικός αναγνώστης να αποκομίσει από τη γνωριμία του με τη γραφή της. 

ΕΛΕΩΝΟΡΑ ΣΟΥΡΛΑΓΚΑ "Πάσπορτ, μία αληθινή περιπέτεια", εκδ. Κέδρος 2012

Αργησα να το ....ανακαλύψω. ...ίσως γιατί ο τίτλος του παραπέμπει σε άλλο λογοτεχνικό είδος, ή φανταζόμουν μυθοπλασία βασισμένη σε πραγματικά περιστατικά (που είναι και πιο σύνηθες). Εκανα λάθος διότι είναι κυριολεκτικά η αφήγηση της "περιπλάνησης" της Ε. Σουρλάγκα, όπως η ίδια ονομάζει την προσωπική της ιστορία που είχε σχέση με το κυριότερο αγαθό όλων, την υγεία και τον τρόπο που χειρίσθηκε την "περιπέτεια" αυτή και πως, τελικά, κατάφερε να την ξεπεράσει. Ειλικρίνεια, (οι χαρακτήρες του βιβλίου είναι υπαρκτοί, δεν έχουν αλλαχθεί ούτε τα ονόματα, όπως και οι διάλογοι !!!!!!!), αυθορμητισμός, αμεσότητα, ρεαλισμός, χιούμορ (όσο απίστευτο και αν φαίνεται, .....δίνοντας στην ασθένεια της μέχρι και .... ανδρικό όνομα !!!!), συγκίνηση και κυρίως μάθημα αξιοπρέπειας, ψυχικής δύναμης και θάρρους. Η αφήγηση ρέει, όχι μόνο γιατί ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα που βίωσε η ίδια η γράφουσα, που είχε το σθένος να χαρακτηρίσει την ασθένειά της "μια αληθινή περιπέτεια", αλλά γιατί μοιράζεται σκέψεις και συναισθήματα με όσους διαβάσαμε το βιβλίο της, πάσχοντες ή μη, με τόσο λυτρωτικό τρόπο, θα έλεγα, με τρυφερότητα και ευαισθησία, χωρίς ίχνος αυτολύπησης ή ηττοπάθειας, αλλά με αγάπη για τη ζωή και την κάθε ημέρα της.....Τουλάχιστον αυτό εισέπραξα εγώ, κλείνοντας την τελευταία του σελίδα.....Ομολογώ ότι με εξέπληξε πολύ ευχάριστα.

Ενα πολύ μικρό απόσπασμα : 

"....Στεκόμουν στο κατάστρωμα, περιτριγυρισμένη από αυτή την ανατολή που μιλούσε, μύριζε και κουνιόταν. Η ανατολή συνέβαινε παντού γύρω μου, με πλησίαζε, με δοκίμαζε, με σαγήνευε και τελικά με κατάπιε. Εκανα ένα γενναίο μακροβούτι μέσα της, έγινα ένα κομμάτι της, μια στάλα αφρός, ένα φτερό γλάρου, ένας κόκκος άμμου, ένα ίχνος από άυλο ροζ και τίποτε μα τίποτα δεν υπήρχε πια, παρά μονάχα το ξεκίνημα μιας μέρας που περικλείει το ξεκίνημα όλης της ζωής. Είχα τις ίδιες απέραντες πιθανότητας να ζήσω ή να χαθώ με όλα τα πλάσματα, τα χρώματα και τα υλικά αυτής της μίας, ενιαίας και μοναδικής ζωής που τώρα μόλις ξεκινούσε και κάθε μέρα ξεκινούσε, ξανά και ξανά και για πάντα…….."

ΝΙΚΟΛ ΑΝΝΑ ΜΑΝΙΑΤΗ "Εκπτωτος Αγγελος", εκδ. Ψυχογιός 2015

 Πάντα κάθε βιβλίο της κ. Μανιάτη, θίγει ζητήματα, είτε κοινωνικά είτε σε σχέση με την ανθρώπινη φύση και τις συνέπειές τους, μέσα στο περιβάλλον που κάθε ένας/κάθε μία από εμάς κινούμαστε και ζούμε. Το τελευταίο της βιβλίο, ασχολείται με την ιστορία της Σοφίας, ενός παιδιού, που βιώνει άθελά του μία κατάσταση, η οποία μπορεί, να θεωρείται αποτρόπαια μεν, συνηθισμένη δε (ίσως ακούγεται περίεργο, αλλά στην εποχή μας, κατά την κρίση μου, συμβαίνει), ωστόσο στη συγκεκριμένη περίπτωση, η συγγραφέας δεν παραμένει απλώς στην εξιστόρηση ή στην αποτύπωση και περιγραφή της βαρύτητας των γεγονότων. Ο "Έκπτωτος Αγγελος", θα μπορούσε άριστα να θεωρηθεί και ψυχογραφική μελέτη για τις επιπτώσεις της άρνησης, της απόρριψης και της έλλειψης συναισθηματικής ασφάλειας, που "εισπράττει" ένα παιδί σε τρυφερή ηλικία, και το ακολουθούν στην πορεία του προς την ενηλικίωση. Επιπτώσεις που δεν περιορίζονται μόνο σε έντονη ανασφάλεια, ή σε δυσκολία κοινωνικής προσαρμογής, αλλά πολύ βαθύτερες και πολλές φορές δυσδιάκριτες ή μη αντιληπτές από το στενό περιβάλλον, όχι λόγω αδιαφορίας, αλλά λόγω άγνοιας. Στον "Εκπτωτο Αγγελο" η μικρή ηρωίδα, η Σοφία με τις σκέψεις και τις αντιδράσεις της, προκαλεί πολλά και διαφορετικά συναισθήματα, όλα τόσο έντονα και δυνατά, και αυτό είναι (πλέον της λογοτεχνικής αξίας του βιβλίου), προσωπικά για εμένα το σπουδαιότερο επίτευγμα της συγγραφέως. Εκκινούμενη από πραγματικό περιστατικό, όπως διάβασα σε συνέντευξή της, επέλεξε να ασχοληθεί συγγραφικά, με ευαισθησία και χωρίς υπερβολές, με ένα δύσκολο θέμα, που μας αφορά όλους, είτε ατομικά είτε συλλογικά, "μεταφέροντας" κατά μία έννοια, τις παιδικές ανησυχίες και φόβους, που πολλές φορές αδυνατούν να εκφρασθούν, προς τα έξω, με πολύ διαφορετικό τρόπο. 

ΠΕΝΥ ΠΑΠΑΔΑΚΗ "Παιχνίδια ζωής", εκδ. Ψυχογιός, 2010

«….Ο Θεός υπάρχει. Στο καλό που κάνουμε, στη βοήθεια που δίνουμε, στην αγάπη που νιώθουμε και σ΄ όλα αυτά που έχουμε και που μας κάνουν ευτυχισμένους. Είναι μέσα μας και εσύ τον κουβαλάς. Μην κολλάς σε έναν θάνατο. Η ζωή είναι αθάνατη, όχι οι άνθρωποι. Και η ζωή είναι όμορφη ακόμα και μέσα από την ασχήμια της. ….».

Το απόσπασμα το οποίο ξεχώρισα από τα «Παιχνίδια Ζωής» (μέσα σε πολλά άλλα), νομίζω, ότι είναι από εκείνα που δίνουν το στίγμα του βιβλίου,  αφού μέσα από τις σελίδες του, και την πορεία της ζωής της Νίκης, (η οποία συνδέεται άρρηκτα με τη ζωή της Ελπίδας, με τρόπο μεταφυσικό, μπορώ να πω, αλλά και τόσο αληθινό ταυτόχρονα),  μεταδίδονται  στον αναγνώστη μηνύματα για την ανθρώπινη ζωή. Γραμμένο με ευαισθησία, τρυφερότητα, πολυεπίπεδο και πολυπρόσωπο, το βιβλίο της Πένυς Παπαδάκη, είναι ένα λογοτεχνικό «ερέθισμα» για το μυαλό και την ψυχή του αναγνώστη που αναζητά κάτι περισσότερο από μία ιστορία, γραμμένη με μυθοπλαστικό τρόπο.  Η Νίκη, η ηρωίδα της ιστορίας, γνωρίζει στην ενήλικη και ώριμη ζωή της πια, και από δική της επιλογή, ορμώμενη από δική της εσωτερική ανάγκη, ανθρώπους διαφορετικούς από την ίδια αλλά και μεταξύ τους, κάποιοι από αυτούς στην πορεία συνδέονται μεταξύ τους, κάποιοι άλλοι θα της δώσουν την ευκαιρία να βιώσει και να κατανοήσει γεγονότα και καταστάσεις, τα οποία προηγουμένως τα αντιμετώπιζε περισσότερο αποστασιοποιημένα. Ολοι όμως, και ο καθένας ξεχωριστά, θα της δώσουν την ευκαιρία, να αναμετρηθεί με τις ψυχικές της αντοχές, να προσφέρει τη βοήθειά της  και τη συμπαράστασή της με το δικό της τρόπο, να νιώσει αληθινά τους ανθρώπους που η ίδια επέλεξε να πορευθεί μαζί τους, να δώσει από το περίσσευμα της αγάπης της, για να  γαληνέψει και η δική της ψυχή στο τέλος. Τα «Παιχνίδια Ζωής» τελικά μας μεταφέρουν και μηνύματα ζωής : πόσο βαρύνουν στη συνείδηση μας και στην ψυχή μας, και μας ενοχλούν λίγο ή πολύ, οι επιλογές μας, οι αποφάσεις μας, οι συμπεριφορές μας απέναντι στους δικούς μας ανθρώπους, ο χρόνος, τον οποίο πολλές φορές δεν μετράμε και θεωρούμε ότι μας δίνεται απεριόριστα για να δείξουμε τα αληθινά μας αισθήματα, και πως μπορούμε όλες αυτές τις αμφιβολίες, τους προβληματισμούς, ακόμα και τις ενοχές, να τα αμβλύνουμε, (τουλάχιστον) με έναν μοναδικό και μόνο τρόπο, την ανιδιοτελή αγάπη και το ενδιαφέρον για τον συνάνθρωπο, όσο δύσκολο και αν είναι στην εποχή μας, γιατί ποτέ δεν είναι αργά. 

ΝΙΚΟΛ ΑΝΝΑ ΜΑΝΙΑΤΗ "Ο ύπνος των χιλίων ημερών", εκδ. Ψυχογιός 2013

Ο «Υπνος των χιλίων ημερών», πραγματεύεται με εξαιρετική ευαισθησία, ένα θέμα, κοινωνικό, ανθρώπινο, το οποίο απασχολεί, αν όχι όλους μας, σίγουρα πολύ κόσμο, είτε έχει γίνει κοινωνός του είτε όχι, αφού σχετίζεται άμεσα με την ανθρώπινη ψυχή. Τέσσερις διαφορετικοί άνθρωποι και χαρακτήρες, τέσσερις προσωπικότητες, των οποίων η ζωή μπλέκεται με δυσάρεστο και απροσδόκητο τρόπο, καλούνται σε κρίσιμες στιγμές να δείξουν αγάπη, υπομονή, εγκαρτέρηση, κατανόηση, θάρρος, πίστη και να ξεπεράσουν προβλήματα και δυσκολίες, που φαίνονται αξεπέραστα. Ο πυρήνας του βιβλίου, έχει σχέση τόσο με τον αθέατο ανθρώπινο ψυχισμό όσο και με τα ψυχικά βάρη, τις ανασφάλειες, τις εμμονές, τους φόβους, τα διλήμματα, που κάθε άνθρωπος στη ζωή του, κάποια στιγμή καλείται να αντιμετωπίσει. Οι ζωντανές και ρεαλιστικές περιγραφές, η αμεσότητα της γραφής, ο τρόπος ιδίως που με εμβόλιμα κεφάλαια, ζούμε την αγωνία του πρωταγωνιστή, κατά τη διάρκεια της «περιπλάνησης» και του «ταξιδιού» του, η ψυχολογική εμβάθυνση της συγγραφέως στους χαρακτήρες των ηρώων, κατά την εξέλιξη της ιστορίας, ακόμα και το γεγονός, ότι κάθε ένας από τους πρωταγωνιστές της (η Ολυμπία, η Μαρίνα, η Καίτη), ερμηνεύει διαφορετικά ανάλογα με τις πεποιθήσεις του, τη δεινή θέση του Σπύρου, και ο αναγνώστης αφήνεται «ελεύθερος» να σκεφθεί και να διερωτηθεί για το σχεδόν μεταφυσικό χαρακτήρα της «επιστροφής» του, καθιστούν τον «Υπνο των χιλίων ημερών» ένα εξαιρετικό κοινωνικό μυθιστόρημα, το οποίο συγκινεί, ευαισθητοποιεί, προβληματίζει , διεγείρει τις σκέψεις μας και τις απορίες μας, για την τρωτή φύση του ανθρώπου, τη δύναμη που διαθέτει για να υπερβεί τις δυσκολίες και τα προβλήματα, μικρά ή μεγάλα,  ή, ακόμα, και  την αδυναμία, να αποδεχθεί την πραγματικότητα, που οδηγεί σε μεγαλύτερο πόνο. Και όπως αποδεικνύεται, για άλλη μία φορά, η Νικόλ Αννα Μανιάτη, εκτός από τη συγγραφική δεινότητα που τη διακρίνει σε όλα της τα βιβλία, κάθε φορά μας εκπλήσσει, ακόμα πιο ευχάριστα, με την ικανότητά της, να μας κάνει συγκοινωνούς των σκέψεων της, μέσα από τα δημιουργήματά της. 

ΚΑΙΤΗ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ "Στα όρια", εκδόσεις Μελίχρυσος

Το συγκεκριμένο βιβλίο αποδεικνύει πως, ένα βιβλίο, γραμμένο πριν από εξήντα και πλέον χρόνια,   μία αληθινή ιστορία, μπορεί να συγκινεί ακόμα και σήμερα, και να αποκτά ακόμα μεγαλύτερο αναγνωστικό κοινό, παρά το γεγονός, ότι η συγγραφέας του, σήμερα είναι μεγάλης ηλικίας και ουδέποτε το δημιούργημά της, διαφημίσθηκε ή προωθήθηκε με τις σύγχρονες μεθόδους του μάρκετινγκ. Και το αναφέρω αυτό, διότι, προσωπικά, το συγκεκριμένο βιβλίο το γνώρισα μέσα από τις συζητήσεις και τις ανταλλαγές απόψεων και προτάσεων με φίλες και φίλους στο f/b. Και δεν απογοητεύθηκα. Το βιβλίο της Καίτης Θαλασσινού, εξιστορεί τη ζωή της Εύας και της Μαρίνας, ξεκινώντας από τα δύσκολα χρόνια του πολέμου στην κατοχική Ελλάδα και τελειώνοντας στην μεταπολεμική Γερμανία. Μία δυνατή και ισχυρή φιλία μεταξύ δύο νεαρών γυναικών,  των οποίων οι ζωές προχωρούν παράλληλα, ένας «δύσκολος» για εκείνα τα χρόνια έρωτας, που αλλάζει τα πάντα για τη ζωή της Εύας, επηρεάζει όμως άρρηκτα και τη ζωή της Μαρίνας,  μία αγάπη η οποία μένει αδιατάρακτη και σταθερή έως το τέλος της ιστορίας, άνθρωποι που πραγματικά ζουν «στα όρια», με ένταση, αγωνία, οδύνη κάποιες φορές, όπως τα αισθήματα αυτά, οι καταστάσεις και οι συνθήκες,  περιγράφονται με αμεσότητα και ρεαλισμό από τη συγγραφέα. Η ροή της αφήγησης είναι συνεχής, δεν κουράζει, αντίθετα η αγωνία κορυφώνεται κατά την εξέλιξή της, η περιγραφή των αισθημάτων όλων όσων έζησαν την ιστορία της Εύας, της οικογένειάς της, και του φιλικού της περιβάλλοντος, είναι εξαιρετική, όσο δύσκολο και αν είναι να μεταφερθούν και να αποτυπωθούν σωστά σε λογοτεχνικό κείμενο, αληθινοί χαρακτήρες. Το εγχείρημα δύσκολο για τη συγγραφέα, η οποία έζησε όλα τα γεγονότα από κοντά, αλλά απολύτως επιτυχημένο, και χαίρομαι πολύ που γνώρισα και διάβασα το συγκεκριμένο βιβλίο, για το οποίο εύχομαι να αποκτήσει ακόμα περισσότερους αναγνώστες. 

ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ "Λέων και Ημισέληνος", εκδ. Historical Quest, 2015

Το βιβλίο με τίτλο "Λέων και Ημισέληνος" έχει γραφεί από μία νέα συγγραφέα (και πολλά υποσχόμενη κατά τη γνώμη μου) τη Λεύκη (Ελευθερία) Σαραντινού (εκδ. Historical Quest, 2015) και πραγματεύεται την ιστορία και τη ζωή της Αννας Βλαστού, όπως αυτή ξεκινά από τη βενετοκρατούμενη και εν συνεχεία οθωμανική Κρήτη του 17ου αιώνα, στα δύσκολα χρόνια της μετάβασης από τον ένα κατακτητή στον άλλον, της πολυετούς πολιορκίας του Χάνδακα και συνεχίζεται στην Κέρκυρα της ίδιας περιόδου έως και την επιστροφή σε ένα διαφορετικό από ανθρωπολογική και εθνολογική άποψη, αλλά τόσο οικείο περιβάλλον. Πέραν της πλοκής, που ως άρτια μυθιστορία έχει το συγκεκριμένο βιβλίο, οι περιγραφές του τόπου, του χρόνου, των ιστορικών γεγονότων, των συνεχώς μεταβαλλόμενων κοινωνικών συνθηκών, η ιστορία της παλιάς πόλης του Ρεθύμνου και εν γένει της Κρήτης εκείνη τη δύσκολη περίοδο, που κράτησε για πάνω από έξι αιώνες (έως και την ένωσή της με την Ελλάδα) είναι απολύτως φυσικό αποτέλεσμα της ενδελεχούς έρευνας της ίδιας της συγγραφέως, και της ακριβούς αποτύπωσης όσων έλαβαν χώρα, με απώτερη συνέπεια ένα πολύ ενδιαφέρον και αξιόλογο ιστορικό μυθιστόρημα.

ΠΑΤΡΙΚ ΜΟΝΤΙΑΝΟ "Η μικρή Μπιζού", εκδ. Πόλις 2015

"..Για τελευταία φορά, ήθελα να μαζέψω κάποιες ισχνές αναμνήσεις, να ξαναβρώ τα ίχνη της παιδικής μου ηλικίας, σαν τον ταξιδιώτη που θα φυλάει στην τσέπη του ως το τέλος μια παλιά ληγμένη ταυτότητα..."
Δεν είχα ξαναδιαβάσει κάτι δικό του, αλλά δεν με απογοήτευσε, αντίθετα, η ιστορία της μικρής Μπιζού, δοσμένη με λιτό και απέριττο τρόπο, κινούμενη μεταξύ παρελθόντος και παρόντος, και με έντονα στοιχεία, την απουσία - παρουσία της μητέρας της, την αναζήτηση της συναισθηματικής και ψυχικής ισορροπίας και την αποδοχή της αλήθειας, ήταν πολύ ενδιαφέρουσα και το συνιστώ ανεπιφύλακτα.

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΒΗΤΑΣ "Οι άχραντοι", εκδ. Ωκεανός 2014

Η περιγραφή στο οπισθόφυλλο, λιτή (όπως αποδείχθηκε στη συνέχεια), παρέπεμπε ίσως σε μυθιστόρημα με μεταφυσικά στοιχεία, πολύ περισσότερο που αναφερόταν ότι ήταν βασισμένο σε πραγματικά γεγονότα. Η ιστορία, ενδιαφέρουσα, πρωτότυπη, στο πρώτο μέρος (όπως προσωπικά το διέκρινα) η αποτύπωση του χώρου και των συνθηκών που εξελίσσεται η πλοκή, η περιγραφή των (πολλών και διαφορετικών) χαρακτήρων και ένα έγκλημα που, προς στιγμήν, "φαίνεται" να εξιχνιάζεται. Στο δεύτερο μέρος, η πλοκή γίνεται περισσότερο ενδιαφέρουσα, έως και καθηλωτική θα την έλεγα, με την κορύφωση της έντασης και την ανάδειξη των αντιθέσεων, τόσο μεταξύ των εμπλεκομένων μερών, όσο και των κοινωνικών και φιλοσοφικών θεμάτων που θίγει το βιβλίο. Η κυρίαρχη αντίθεση εστιάζεται, κατά τη γνώμη μου, μεταξύ της θρησκευτικής πίστης και της επιστήμης, αλλά και μεταξύ των περιορισμών που τίθενται από τα κοινωνικά στερεότυπα της ελληνικής επαρχίας (κοινωνικά, θρησκευτικά, πολιτικά και άκρως συντηρητικά) και της ελευθερίας του ατόμου να επιλέξει και να ακολουθήσει συμπεριφορές, νοοτροπίες και ιδέες που απέχουν πολύ από όσα "επιβάλλονται" και θεωρούνται ορθά από το περιβάλλον, στο οποίο ζει και κινείται. Παρά τον όγκο του, με εξέπληξε ευχάριστα ως πρώτο μυθιστόρημα του συγγραφέα, και με εντυπωσίασε ο απρόβλεπτος τρόπος αποκάλυψης του αληθινού ενόχου στο τέλος, μέσα από "διεργασίες" που δεν θα τις χαρακτήριζα συνηθισμένες, αλλά ούτε και υπερβολικές, αφού είχαν μεσολαβήσει γεγονότα και είχαν παρεισφρύσει παράγοντες, που δικαιολογούσαν τη συγκεκριμένη εξέλιξη. Και όσον αφορά τον τίτλο του βιβλίου, ανταποκρίνεται στο πνεύμα του, όπως αποδείχθηκε στο τέλος του, αφού η αλληγορία και ο συμβολισμός του, συνδέονται άμεσα με την πλοκή και την εξέλιξή της. Ενα αξιόλογο μυθιστόρημα, για το οποίο, οφείλω να πω, ότι, πριν το επιλέξω, είχα διαβάσει πολύ θετικές κριτικές και τελικά δεν απογοητεύθηκα.

ΣΑΙΡΑ ΣΑ "Η συνταγή της αγάπης", εκδ. Ψυχογιός 2013

"....“….Νομίζω πως έχω πια καταλάβει τι σημαίνει να είσαι μητέρα. Δεν έχει να κάνει με το αν το παιδί σου μεγάλωσε και έφυγε από το σπίτι, με το αν έχει τα δικά σου γονίδια, αν σε μισεί, αν μπορεί ακόμη να μη θυμάται καν τ’ όνομά σου. Εχει να κάνει με το δέσιμο. Επιβάλλεται να αγαπώ τη Φρέγια σήμερα, γιατί μπορεί να μην υπάρχει μέλλον. Τώρα όμως το παρόν είναι εντάξει….»

«….Στην αρχή δεν ήθελα να την αγαπήσω για να μην πληγωθώ ….Ωστόσο είναι παράξενο, αλλά ήταν χειρότερο να μην την αγαπώ. Τώρα την αγαπώ τόσο πολύ που είναι σχεδόν αβάσταχτο….γιατί ξέρω ότι μία μέρα θα μας κάνει να πονέσουμε πολύ. Τουλάχιστον όμως με κάνει να αισθάνομαι ότι έχω μία σύνδεση με τη ζωή. Αισθάνομαι ότι συμμετέχουμε, είμαστε κομμάτι του όλου. Δεν είναι εύκολο, είναι όμως η αληθινή ζωή…».

Δεν έχω και δεν μπορώ, να πω πολλά για το βιβλίο που μόλις πριν από λίγο έκλεισα, όχι γιατί δεν μου άρεσε, αλλά το ακριβώς αντίθετο. Βασισμένο σε αληθινή ιστορία, είναι πολύ ανθρώπινο, τρυφερό, συγκινητικό, ρεαλιστικό, σπαρακτικό κάποιες στιγμές του, αλλά σίγουρα η ψυχολογική κατάσταση των ηρώων του, οι διακυμάνσεις των αισθημάτων τους, ο τρόπος που καλείται κάποιος σε κρίσιμες στιγμές της ζωής του, να "χειρισθεί" την αγάπη (να την αφήσει να ανθίσει ή να προσπαθήσει να την αγνοήσει, όσο είναι δυνατό), τα διλήμματα, οι σκέψεις και οι αποφάσεις τους, είναι πολύ οικεία αισθήματα σε όσους ζουν ή έχουν ζήσει παρόμοιες καταστάσεις. Το βιβλίο είναι αφιερωμένο (και) στην κόρη της ίδιας της συγγραφέως, την Ελσα, και νομίζω ότι είναι η πιο γλυκιά και τρυφερή αφιέρωση, βγαλμένη κατευθείαν από την μητρική αγάπη.

ΚΕΙΤ ΑΤΚΙΝΣΟΝ "Ζωή μετά τη ζωή", εκδ. Μεταίχμιο 2013

Πρωτότυπο, ευφυές, δεν σε αφήνει να το αφήσεις, και ικανοποιεί και τον πιο απαιτητικό αναγνώστη, αφού, σου προσφέρει πολλές και διαφορετικές εκδοχές της ιστορίας, και προκαλεί προβληματισμούς για την πορεία της ζωής του ανθρώπου. Εξαρτάται από τις επιλογές μας, από τυχαίους παράγοντες, από το περιβάλλον, πως θα ήταν η ζωή μας, αν μπορούσαμε να την ξαναζήσουμε ;; 

ΙΛΔΕΦΟΝΣΟ ΦΑΛΚΟΝΕΣ "Η Παναγιά της Θάλασσας", εκδ. Πατάκη

"....Αυγουστος στη Μεσόγειο. Αύγουστος στη Βαρκελώνη. Ο ήλιος έλαμπε με μια μεγαλοπρέπεια που δύσκολα συναντάς σε άλλο μέρος της γης, γιατί προτού περάσει από τα βιτρό της Σάντα Μαρία για να παιχνιδίσει με το χρώμα και την πέτρα, η θάλασσα ξανάδινε στον ήλιο την αντανάκλαση του φωτός του και οι αχτίδες έλουζαν την πόλη με απαράμιλλη λάμψη. Στο εσωτερικό του ναού, οι ηλιαχτίδες ανάμεσα από τα βιτρό μπερδεύονταν με το τρεμοπαίξιμο των χιλιάδων κεριών που ήταν αναμμένα στην Αγία Τράπεζα και στα πλευρικά παρεκκλήσια της Σάντα Μαρία.....".

Το κατωτέρω απόσπασμα είναι από τις τελευταίες σελίδες του εξαιρετικού ιστορικού μυθιστορήματος του Ιλδεφόνσο Φαλκόνες "Η Παναγιά της Θάλασσας" (εκδ. Πατάκη), και το οποίο αναφέρεται στην ανέγερση της Σάντα Μαρία ντε λα Μαρ, στη Βαρκελώνη, έναν από τους ωραιότερους καθεδρικούς ναούς στον κόσμο (κατά τη γνώμη μου τουλάχιστον). Η ίδια η εκκλησία και η ιστορία της, κυριαρχούν σε όλη την αφήγηση, τολμώ να πω ότι ηΣάντα Μαρία ντε λα Μαρ, δεν αποτελεί απλώς σκηνικό και χώρο εξέλιξης της πλοκής, αλλά "συμπρωταγωνιστεί" καθοριστικά σε ένα έξοχο έργο. 

Το μυθιστόρημα του Φαλκόνες δεν φείδεται περιγραφών, για την ιστορία της ανέγερσης, στην οποία συμμετείχαν καθοριστικά και ενεργά, όχι μόνο οι "κατέχοντες" ευγενείς, αλλά και ο απλός λαός (ψαράδες και φορτοεκφορτωτές), οι "μη έχοντες" μεταφέροντας με κόπο πέτρες, για το χτίσιμό της, την αρχιτεκτονική της δομή (χωρίς να κουράζει τον αναγνώστη), και τη συμβολική της σημασία, σε κρίσιμες στιγμές και δοκιμασίες για την πόλη. Εκτός βέβαια από τις περιγραφές της εκκλησίας, αλλά και της ίδιας της πόλης, που δίνονται με ρεαλιστικό αλλά και λυρικό τρόπο σε αρκετά σημεία του βιβλίου, η ιστορία του Αρνάου, από την παιδική του ηλικία έως την ωριμότητά του, εξελίσσεται με αριστοτεχνικό τρόπο, ξεκινώντας και καταλήγοντας, στα ίδια αισθήματα που διακατείχαν τον ήρωα από μικρό παιδί, με κυρίαρχο εξ αυτών, την πίστη, αλλά και την αγάπη προς την Παρθένο, την κατανόηση και την έμπρακτη βοήθεια και αλληλεγγύη προς τον συνάνθρωπο, ασχέτως φυλής, χρώματος, εθνικότητας και θρησκευτικών πεποιθήσεων. Οι εναλλαγές των εικόνων και των περιστατικών, οι διαφορετικοί χαρακτήρες, οι αντιθέσεις μεταξύ της αληθινής ευσέβειας, της άδολης αγάπης προς το Θεό, της αυταπάρνησης, της πραγματικής φιλίας από την μια μεριά και της μισαλλοδοξίας, της υποκρισίας, του φθόνου και της επιθυμίας για εκδίκηση, της προδοσίας και της απληστίας, στην Ισπανία του 14ου αιώνα, όπου το καθεστώς της δουλοπαροικίας, τροφοδοτεί τις ανισότητες και ανακινεί τα πάθη, σε συνδυασμό με την τρομοκρατία της "Ιεράς Εξέτασης", την εκμετάλλευση του ανθρώπινου φόβου και την έξαρση των δεισιδαιμονιών και προλήψεων, είναι ορισμένα από τα στοιχεία που καθιστούν την "Παναγιά της Θάλασσας" κορυφαίο ιστορικό, αλλά και κοινωνικό μυθιστόρημα, κατά τη γνώμη μου τουλάχιστον, όχι μόνο για την ισπανική αλλά και την ευρωπαική λογοτεχνία. Και ειλικρινά, πολύ θα ήθελα να δω (κάποτε) την κινηματογραφική του μεταφορά.

ΡΕΝΑ ΡΩΣΣΗ ΖΑΙΡΗ "Δίδυμα φεγγάρια", εκδ. Ψυχογιός 2014

«Μακάρι να μπορούσα να ζωγραφίσω τη ζωή μου από την αρχή. Θα χρησιμοποιούσα τα πολυτιμότερα χρώματα της καρδιάς. Αυτά που ορίζουν τα συναισθήματα. Θα την πλημμύριζα τη ζωή μου με αγάπη. Τώρα πια ξέρω πως για να πάρεις αγάπη πρέπει να δώσεις και εσύ……Τώρα ξέρω πως η αγάπη είναι η προσφορά. Η θυσία. Η αυταπάρνηση. Η αφοσίωση. Η ευγένεια της ψυχής….».
Ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα, βασισμένο σε αληθινή ιστορία, που, αγγίζει την ανθρώπινη ψυχή, με μοναδικό τρόπο, και τα μηνύματα και τα νοήματα του, διαπερνούν όλα τα συναισθήματα που, όχι μόνο, γεννά, η αγάπη, σε όλες της τις μορφές (μητρική και πατρική, αδελφική, ερωτική), αλλά και «προκαλεί», ανάλογα με τον τρόπο που κάθε άνθρωπος, τη βιώνει εμπειρικά, σε συνάρτηση με την προσωπικότητά του, τις συνθήκες της ζωής του, το περιβάλλον του, και τη δύναμη του χαρακτήρα του. Η πλοκή του εξαιρετική, με ανατροπές, εναλλαγές, ένταση, μυστικά, αποκαλύψεις, αγωνία, συγκίνηση, με ολοζώντανες περιγραφές , αναφορικά με τα μέρη, που η συγγραφέας τοποθετεί σταδιακά την εξέλιξη, χωρίς υπερβολές ή μελοδραματισμούς, μας μεταδίδει με ενάργεια, αμεσότητα και μέτρο, τα συναισθήματα όλων των προσώπων, που διαδραματίζουν καίριο ρόλο, στην ιστορία της Αλίκης, κινούμενα από την αγάπη έως το μίσος, από το πάθος και την ανθρώπινη αδυναμία έως την εμμονή, από την οδύνη, την απόγνωση και τις ενοχές έως την καρτερικότητα και την απώλεια της αυτοεκτίμησης, από τη γνώση της αλήθειας έως την ανυπόκριτη αποδοχή της και από την αναγνώριση των σφαλμάτων, την αυτογνωσία και την μεταμέλεια έως τη λυτρωτική συγνώμη. Μετά τους τρυφερούς «Μικρούς Αγγέλους» και το βαθύτατα συγκινητικό «Αρωμα Βανίλιας», τα «Δίδυμα Φεγγάρια», είναι ένα μάθημα για τη δύναμη της αγάπης, της προσπάθειας για την αναζήτησή της, και της ανθρώπινης και αναπόδραστης θέλησης και ανάγκης, να παραμείνει αέναη και αλώβητη, από κακίες, ψέματα, εγωισμούς και μικρότητες, αναδεικνύοντας παράλληλα, πόσο ανακουφιστικά παρήγορα συναισθήματα, είναι η κατανόηση ως προς τις εσφαλμένες επιλογές των άλλων, και η συγχώρεση. Για άλλη μία φορά, η συγγραφική δεινότητα, η ευαισθησία, η γνώση της παιδικής ψυχοσύνθεσης, και η ικανότητα διείσδυσης στην πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ψυχής κερδίζουν χωρίς καμία αμφιβολία και τον πιο απαιτητικό αναγνώστη. Και ειλικρινά, μετά τα «Δίδυμα Φεγγάρια», αναρωτιέμαι σε ποιο βάθος της ανθρώπινης ψυχής θα ενσκήψει την επόμενη φορά η Ρένα Ρώσση – Ζαίρη, και πόσες συγκινήσεις ακόμα θα μας προσφέρει.

ΜΑΡΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΥΡΟΥ "Αγεφύρωτες Σιωπές", εκδ. Λιβάνη 2013

Κλείνοντας τις «Αγεφύρωτες Σιωπές» έμεινα σιωπηλή, σκεφτική και συγκινημένη. Με την πένα της, η Μαρία Κωνσταντούρου, και μέσα από το βιβλίο της, ξεδιπλώνοντας την ιστορία της ηρωίδας της, με δεινότητα, έξυπνη πλοκή, και έντονο μυστήριο, ασχολείται με ένα κοινωνικό πρόβλημα, το οποίο έχει άμεση σχέση με τις παιδικές, αθώες ψυχές, που μπορούν εύκολα από την ανεμελιά και την ευτυχία της παιδικής ηλικίας, να βιώσουν αισθήματα και να ζήσουν καταστάσεις, πρωτόγνωρα για τα ίδια. Η πλοκή ρέει αβίαστα, η σύνδεση παρελθόντος και παρόντος λειτουργεί ως καταλύτης και οδηγός στην αποκάλυψη των μυστικών. Ωστόσο, δεν πρόκειται για μία απλή εξιστόρηση ή παράθεση ή περιγραφή γεγονότων και στιγμών, αλλά με ευαισθησία, άριστη γραφή και άψογο χειρισμό της γλώσσας, η συγγραφέας προσεγγίζει ζητήματα που αφορούν τον αδύναμο ψυχισμό, την ασυνειδησία, τη σκληρότητα, ακόμα και τον κυνισμό, αισθήματα και καταστάσεις που επικρατούν στη ζωή των ανθρώπων διαχρονικά και δεν τα συναντάμε μόνο σήμερα, για να τα αντιπαραβάλει με την αγάπη, την κατανόηση, την αλληλεγγύη, την συγχώρεση, αισθήματα που ο σκεπτόμενος και αληθινός άνθρωπος είναι σε θέση να νιώσει, αφού υπερβεί τις προσωπικές του πικρίες και εμπειρίες. Ένα βιβλίο, που εκπλήσσει ευχάριστα και αξίζει πολλές αναγνώσεις, για τους προβληματισμούς που προκαλεί και τα μηνύματα που περνά προς τον αναγνώστη.

ΜΑΙΡΗ ΚΟΝΤΖΟΓΛΟΥ "Χίλιες ζωές απόψε" εκδ. Λιβάνη, 2013

Από την εισαγωγή του βιβλίου : «Κάθε φορά που ανοίγει ένα καινούριο βιβλίο – και η λέξη «ανοίγει» μπορεί να έχει πολλές σημασίες – ένα παράξενο συναίσθημα, σαν παλιρροικό κύμα, την κατακλύζει σιγά σιγά».

Ξεκινώντας λοιπόν την ανάγνωση του τελευταίου βιβλίου της Μαίρης Κόντζογλου, (η οποία αυτή τη φορά με εξέπληξε ακόμα πιο πολύ με την έμπνευση της, αφού κάθε βιβλίο της είναι διαφορετικό) αισθάνεσαι πραγματικά να παρασύρεσαι, από όλα εκείνα τα στοιχεία που το κάνουν μοναδικό. Ευρηματικό (ένα διανυκτερεύον βιβλιοπωλείο, που πολύ θα ήθελα να υπήρχε και στην πραγματικότητα, με ένα αγγελάκι και έναν καναπέ, αν και άψυχα αντικείμενα, να «συμμετέχουν» με το δικό τους τρόπο σε όλη την εξέλιξη της ιστορίας), ατμοσφαιρικό (η Θεσσαλονίκη «βουτηγμένη» στην ομίχλη, και ένα φεγγάρι που δεσπόζει με την παρουσία του σε όλη τη ροή), πολυπρόσωπο (με έναν διαφορετικό τρόπο, με σπονδυλωτές, κατά κάποιο τρόπο, ιστορίες όπως τις αφηγούνται όσες και όσοι πέρασαν από το βιβλιοπωλείο «Φεγγάρι» ένα και μοναδικό βράδυ, για να μοιρασθούν τις σκέψεις τους, τους προβληματισμούς τους και να ανοίξουν την καρδιά τους στη Θεολογία), βαθιά ανθρώπινο, (με βασικούς χαρακτήρες τη Θεολογία και το Λεωνίδα, τους οποίους γνωρίζουμε σιγά σιγά, χωρίς κανένα περιττό στοιχείο να εισχωρεί στην αφήγηση), λυρικό και συγκινητικό. Με παραπομπές και αναφορές στην ελληνική και παγκόσμια λογοτεχνία, οι οποίες δένουν αρμονικά με τους χαρακτήρες και τις ιστορίες των προσώπων, σημειολογικά και συμβολικά δοσμένες και ενταγμένες απόλυτα στο ύφος και στο πνεύμα του βιβλίου. Ένα βιβλίο αριστοτεχνικά δοσμένο, για την ανθρώπινη επικοινωνία, την ανάγκη της συντροφικότητας, της φιλίας, του έρωτα, έστω και στις δύσκολες εποχές που διανύουμε, εμπνευσμένο, πρωτότυπο, ιδιοφυές θα έλεγα, κρατά αμείωτο το αναγνωστικό ενδιαφέρον, έως το (διπλό) τέλος του, αισιόδοξο και ελπιδοφόρο.

Ένα απόσπασμα από τις τελευταίες σελίδες του βιβλίου, περικλείει για εμένα, προσωπικά, τα μηνύματα του βιβλίου, ή, ακόμα και την «κεντρική του ιδέα» :
“Γιατί τι άλλο πρέπει να είναι το πέρασμά μας από τον κόσμο αυτό ;; πέρα από φως και ζεστασιάς ;; Γιατί να ζούμε στα σκοτάδια της υποκρισίας και να μη χαρίζουμε απλόχερα το φως, λιάζοντας με αυτό τις αλήθειες μας και τις ζωές όλων ;; Τις δικές μας και όσων είναι γύρω μας. Οπου «γύρω» η υδρόγειος, το στερέωμα και όσα άγνωστα υπάρχουν ακόμη παραπέρα. Γιατί να ξεπαγιάζουμε στις ερημωμένες από αισθήματα στέπες της ύπαρξης όταν μπορούμε να έχουμε μόνο θερμά συναισθήματα ;; Όπως η αγάπη, ο έρωτας, η φιλία, ο θαυμασμός, ο σεβασμός και τόσα ακόμη ….». 

ΜΑΙΡΗ ΚΟΝΤΖΟΓΛΟΥ "Τα παλιά ασήμια", "Μια προσευχή για τα παλιά ασήμια", "Πέρα από τα παλιά ασήμια", εκδόσεις Μεταίχμιο

Πίστευα ότι μετά την τριλογία των «Μεσημβρινών της ζωής», δύσκολα θα μπορούσε άλλο αΠίστευα ότι μετά την τριλογία των «Μεσημβρινών της ζωής», δύσκολα θα μπορούσε άλλο αφήγημα, και δη τριλογία επίσης, (η συμπλήρωση της οποίας αναμένεται σύντομα), να ξεπεράσει τη συγγραφική δεινότητα της ίδιας της δημιουργού, και μάλιστα σε τέτοια έκταση και βάθος, πολύ περισσότερο, που η επιλογή του θέματος, ο τόπος και ο χρόνος εξέλιξης της πλοκής, φέρουν ειδικό ιστορικό και συναισθηματικό βάρος (και προσωπικά για εμένα ακόμα μεγαλύτερο, γιατί έλκω εκ μητρός καταγωγή από την περιοχή της Νίγδης). Η θεματολογία του (για τις χαμένες πατρίδες που σε κάποιο σημείο του δεύτερου μέρους, πολύ σωστά, αναφέρεται χαρακτηριστικά, είναι μόνο οι «λησμονημένες» πατρίδες), ίσως θα μπορούσε να θεωρηθεί σύνηθης, όμως δεν είναι, και τούτο διότι, αναφέρεται όχι απλώς στην τραγική ιστορία των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και στις συνέπειες της Καταστροφής, με μυθοπλαστικό τρόπο, αλλά η συγγραφέας, εξιστορεί με ακρίβεια, ρεαλισμό και πιστότητα στις πηγές και στην έρευνα που προηγήθηκε, την κοινωνική, πολιτική και οικονομική κατάσταση και πορεία των Ελλήνων της Καππαδοκίας, «στα έσχατα της Ανατολίας», τιμώντας με μοναδικό τρόπο όσους ευτύχησαν να ζήσουν και να δημιουργήσουν, είτε ατομικά είτε κοινωνικά, σε εκείνα τα μέρη, και να βιώσουν τελικά με σκληρό τρόπο και απάνθρωπες συνθήκες τον εξοβελισμό τους, ως «παράπλευρες απώλειες» των αποφάσεων που ελήφθησαν ερήμην τους. Τα εκφραστικά μέσα της αφήγησης, είναι εξίσου άρτια, είτε με τη χρησιμοποίηση τοπικών διαλέκτων ή γλωσσικών ιδιωμάτων εκείνης της περιόδου, όπου αυτό ήταν απαραίτητο, είτε με τις άψογες περιγραφές των κωμοπόλεων και των περιοχών, στις οποίες εξελίσσεται η πλοκή, είτε με την παράθεση ιστορικών στοιχείων που κορυφώνουν την ένταση και το ενδιαφέρον, σε συνδυασμό πάντα με την τεχνική της αναδρομής, και τις εναλλαγές παρελθόντος και παρόντος, που προσδίδουν χρονικό βάθος σε όλο το κείμενο, αφού φωτίζονται γεγονότα και καταστάσεις που η αιτία τους ανάγεται στο παρελθόν και όχι στο «τώρα» του αφηγηματικού μύθου, δημιουργούν ένα άψογο (κατά τη γνώμη μου πάντα) αποτέλεσμα. Το τρίτο και τελευταίο μέρος, επακολούθησε εξίσου επιτυχημένα, αποκαλύπτοντας την αρχή της ιστορίας, και το νοερό ταξίδι στις «υπόγειες πολιτείες, στις απόκρυφες εκκλησιές, και στο μοναστήρι με τη Χαμογελαστή Παναγιά» ολοκληρώθηκε προκαλώντας αισθήματα συγκίνησης, δέους, νοσταλγίας για όσα χάθηκαν αλλά παραμένουν αναλλοίωτα, έστω και σε υποσυνείδητη μορφή μέσα μας......

Προσωπικά, ευχαριστώ τη συγγραφέα, για τις μνήμες που ανακίνησε και τη συγκίνηση που (πολλές φορές) μου προκάλεσε, καθόλη τη διάρκεια της ανάγνωσης, με το «ταξίδι» της στον τόπο των προγόνων μου. Και δύο χρακτηριστικά αποσπάσματα, τα οποία, αποδίδουν, κατά έναν τρόπο (και κατά την ταπεινή μου γνώμη) το νόημα ή και τα μηνύματα της ιστορίας : «Πατρίδα μου, ποιος ξέρει αν θα σε ξαναδώ, σπάραζε η καρδιά μου, φίλησα και τα χώματα όξω από το σπίτι μας, πήρα μια τζούρα χώμα μαζί μου και ορκίστηκα εκεί που θα πήγαινα να μην ξεχνούσα ποτές, το χωριό μου και τις ομορφιές του, να μην ξεχνούσα τους προγόνους και την ιστορία μας….» «Αν δεν τιμήσεις το παρελθόν, ποτέ δεν θα αξιωθείς το μέλλον, ούτε το παρόν θα χαρείς. Το χθες είναι το χτήμα και τα θεμέλιά μας. Χωρίς αυτό δεν χτίζεται το σπίτι της ζωής μας. Κανένα σήμερα, κανένα αύριο δεν μας ανήκει αδελφή μου….».

Τζένιφερ Ντόνελι "Η Γέφυρα των Μυστικών", εκδ. Διόπτρα 2016

Πολύ καλό, με γραφή η οποία παρασύρει, προκαλεί αναμφισβήτητα το ενδιαφέρον με την εξέλιξη της ιστορίας, και όσο πλησιάζει προς το τέλος, κορυφώνεται το μυστήριο, η ένταση και η αγωνία....ζωντανές εικόνες της ανθρωπογεωγραφίας της Νέας Υόρκης του τέλους του 19ου αιώνα, με τις κοινωνικές συνθήκες, τις ταξικές διακρίσεις, τα στερεότυπα, τις αντιθέσεις μεταξύ της άρχουσας τάξης και των φτωχότερων στρωμάτων, τον αγώνα για επιβίωση αλλά και την επιθυμία για εξουσία, χρήμα και δύναμη, και τη διατήρησή τους με κάθε θεμιτό και αθέμιτο μέσο.....η προσωπικότητα της συγγραφικής ηρωίδας ιδιαίτερα δυναμική, σκιαγραφείται με δεινότητα και ευκρίνεια, θα μπορούσα να πω, και αναδεικνύεται ο ανεξάρτητος χαρακτήρας της, που χάρη στην αποφασιστικότητα, στην τόλμη και στην θέληση να αποκαλυφθεί η αλήθεια, στο τέλος έρχεται αντιμέτωπη με κρίσιμα διλήμματα και επιλογές για την ατομική της πορεία, ανάμεσα στη συμβατικότητα και στην ελευθερία.....μετά το "Τριανταφυλλάκι" μπορώ να πω ότι είναι το καλύτερο βιβλίο της Τ. Ντόνελι, και χαίρομαι, που δεν δικαιώθηκαν οι επιφυλάξεις μου....

ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΑΝΘΕΑΚΗ "Είχα μόνο εσένα", εκδ. Ψυχογιός

Αν και είχα διαβάσει τα επόμενα βιβλία της κ. Μανθεάκη, και μου αρέσει η γραφή της, το συγκεκριμένο, για κάποιο περίεργο λόγο, έμεινε "ξεχασμένο" στη βιβλιοθήκη....όταν όμως το έκλεισα, και θεωρώντας πως είναι πλέον το καλύτερο της μυθιστόρημα (κατά την προσωπική μου άποψη πάντα) αναρωτήθηκα πως στο καλό, καθυστέρησα τόσο να το ξεκινήσω......η ιστορία δύο νέων ανθρώπων, που αγαπήθηκαν, αλλά είχαν και την ατυχία, να ζουν εκείνη την περίοδο σε μία περιοχή, με σκληρά και ανάλγητα ήθη και έθιμα, τηρώντας έναν απάνθρωπο κώδικα ηθικής, για όσες κοπέλες , ηθελημένα ή αθέλητα, δεν ακολούθησαν ή ξέφυγαν από αντιλήψεις, ιδεοληψίες, και συμπεριφορές, βγαλμένες θαρρείς από τον Μεσαίωνα....η πικρή αυτή πραγματικότητα σε συνδυασμό με την ιστορική συγκυρία, την έναρξη του ελληνοιταλικού πολέμου, και εν συνεχεία την καταστροφική επίδραση της εξάπλωσης του πολέμου, με όλα τα πάθη, τα μίση, τον φόβο, τον πόνο και την οδύνη να κρατούν κυρίαρχο ρόλο στη ζωή των ανθρώπων, συνετέλεσαν ως καθοριστικοί παράγοντες, στο να ζήσουν οι δύο βασικοί συγγραφικοί χαρακτήρες, δύσκολες καταστάσεις, συναισθηματικά, ηθικά, ψυχολογικά, είτε στα όρια της επιβίωσης εκείνη είτε στα όρια της απόγνωσης εκείνος, μετρώντας τις πραγματικές αλλά και τις ηθικές απώλειες τους για πολλά χρόνια, κρατώντας ως πολύτιμη ανάμνηση τον σύντομο δεσμό τους, με εγκαρτέρηση, θλίψη και μοναξιά, έως τη στιγμή που η ίδια η ζωή διασταυρώσει και πάλι τους δρόμους τους....μπορεί να φαίνεται απλή (και συνηθισμένη) ιστορία, αλλά ο τρόπος γραφής της κ. Μανθεάκη την "απογειώνει" θα έλεγα, αφού με τα εκφραστικά της μέσα, μεταδίδει τα βαθύτερα συναισθήματα των βασικών ηρώων της, τόσο ως προς την έντασή τους όσο και ως προς τη διάρκειά τους και την πολυπλοκότητά τους, όπως ακόμα αποτυπώνει εναργώς και επιτυχημένα και την ψυχική κατάσταση των δευτερευόντων χαρακτήρων που απαρτίζουν το κοινωνικό περιβάλλον, εντός του οποίου η ζωή του Πέτρου και της Ελπίδας κυλά, και τους επηρεάζει αποφασιστικά, με αποτέλεσμα η αφήγηση να αποκτά εξαιρετικό ενδιαφέρον, για το τέλος που επιφυλάσσεται για μία τόσο δυνατή σχέση. Ενα πολύ ωραίο βιβλίο, από το οποίο, παρά το χωροχρόνο που έχει επιλέξει η συγγραφέας να τοποθετήσει την ιστορία (Κατοχή, Αθήνα ακόμα και στα εξοντωτικά στρατόπεδα συγκέντρωσης), δεν λείπουν στοιχεία, που αποδεικνύουν ότι μέσα στο ζόφο, στην καταπίεση, στο φόβο και σε συνθήκες εξαιρετικά ρευστές, αβέβαιες και επικίνδυνες, όπου επικρατούν και διογκώνονται αρνητικά συναισθήματα, είτε σε ατομικό είτε σε συλλογικό επίπεδο, όπως ο φθόνος, το μίσος και η καχυποψία, πάντα υπάρχει εύφορο έδαφος, να βρουν το δρόμο και να αναδειχθούν συναισθήματα όπως η φιλαλληλία, η εμπιστοσύνη, η συμπαράσταση και η αληθινή φιλία, η αντίθεση δε μεταξύ καλού και κακού, όπως οριοθετείται μέσα από τις προσωπικές εμπειρίες των δύο ηρώων, καθιστά το βιβλίο βαθύτατα ανθρώπινο και συγκινητικό, ειδικά προς το τέλος του, χωρίς να ρέπει προς τον μελοδραματισμό....ίσως τελικά οι αληθινές ιστορίες, να αποτελούν το καλύτερο "υλικό" για τους συγγραφείς, πολύ περισσότερο, και τούτο κρίνεται στη συγκεκριμένη περίπτωση εκ του αποτελέσματος, το οποίο, πάντα κατά τη γνώμη μου, είναι ιδιαίτερα ελκυστικό και επιτυχημένο....

JANE THYNNE "Μαύρα Ρόδα", εκδ. Κέδρος 2016

Στηριγμένο πάνω σε ιστορική έρευνα και αξιόπιστες πηγές, μεταφέρει τον αναγνώστη στο προπολεμικό Βερολίνο όπου κυριαρχεί η άνοδος του ναζισμού με κάθε τρόπο και κάθε μέσο, στο σύνολο της κοινωνικής ζωής της Γερμανίας (χωρίς να εξαιρούνται από τον "προσηλυτισμό" και την προπαγάνδα, ούτε τα παιδιά....), αλλά και όπου ζουν, κινούνται, ελίσσονται (όπως μόνο εκείνοι ξέρουν) πολύπλευρες και διαφορετικές (μεταξύ τους) προσωπικότητες, σε μία "βαριά" ατμόσφαιρα, ανασφάλειας, φόβου για το μέλλον, εγρήγορσης και εκατέρωθεν καχυποψίας για όσους αντιτίθενται στο καθεστώς, κρυφά ή φανερά, και ως αντίστιξη, για όσους αδημονούν να αναβιώσουν τη δόξα και την αίγλη της παλιάς Γερμανίας, σε συνθήκες αισιοδοξίας, εθνικής "υπερηφάνειας" και ευφρόσυνης διάθεσης, παραβλέποντας ή αγνοώντας ηθελημένα τις ιδεοληψίες, τα λάθη, και την μισαλλοδοξία της κυβέρνησης του Τρίτου Ράιχ. Σε αυτό το περιβάλλον, αναγκαστικά λόγω των συνθηκών, κινούνται μαζί με τους οπαδούς, τα υψηλόβαθμα στελέχη της κυβέρνησης και όσους ανήκουν στο περιβάλλον τους, άτομα που ενεργούν για λογαριασμό και κατ' εντολήν των δικών τους κρατών, είτε εξαρχής είτε στην πορεία της ιστορίας που εξελίσσεται, όπως και η ίδια η ηρωίδα, η οποία εν τέλει αποφασίζει να συνδράμει το κατασκοπευτικό έργο των Βρετανών, αντιμετωπίζοντας πρώτα απ' όλα τις δικές της αμφιβολίες, υπερβαίνοντας τις δικές της επιφυλάξεις και ευνόητους φόβους, και επιδεικνύοντας θάρρος και ψυχική δύναμη, σε κάποια σημεία, ασύμβατα ακόμα και με τον χαρακτήρα της. Το πλήθος των ιστορικών στοιχείων και γεγονότων που παρατίθενται, είναι άψογα και αρμονικά συνδεδεμένα με την πλοκή, πολύ περισσότερο, που στους συγγραφικούς χαρακτήρες, προστίθενται και διαδραματίζουν ενεργό ρόλο, πρόσωπα τα οποία συνέδεσαν άρρηκτα τη ζωή τους με την άνοδο και την πτώση του Χίτλερ. Η σκιαγράφηση αλλά και η απόδοση της ψυχολογικής κατάστασης των χαρακτήρων, είναι λιτή, περιεκτική και ρεαλιστική, χωρίς υπερβολές, όπως άλλωστε ταιριάζει με το χρονικό πλαίσιο που έχει τοποθετηθεί η αφήγηση. Ενα πολύ ενδιαφέρον ανάγνωσμα, το οποίο συνδυάζει μυθοπλασία και ιστορία, και χάρη στο οποίο ο αναγνώστης έρχεται σε επαφή με κρίσιμες χρονικά περιόδους του πρώτου μισού του 20ου αιώνα (των οποίων η επίδραση έως και σήμερα, είναι σημαντική, αν όχι καταλυτική.....για την πορεία της Ευρώπης), ενώ, ο βασικός συγγραφικός χαρακτήρας, η Κλάρα Βάιν, θα έλεγα ότι όχι μόνο δεν εξωραίζεται, ή δεν μυθοποιείται, αλλά αντίθετα όπως παρουσιάζεται με τις συναισθηματικές διακυμάνσεις της, από τις προσδοκίες για μία καλύτερη ζωή, έως και την αποφασιστική και ενεργή συμμετοχή της, σε πράξεις και ενέργειες που απαιτούν τόλμη, ανάληψη πρωτοβουλιών αλλά και άγνοια κινδύνου, καθίσταται πολύ συμπαθής ...ίσως για αυτό, συνεχίσθηκαν οι συγγραφικές της "περιπέτειες", τις οποίες ελπίζω να γνωρίσουμε σύντομα και στην αντίστοιχη ελληνική έκδοση.... 

ΤΕΥΚΡΟΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ "Σφαιρικά κάτοπτρα, επίπεδοι φόνοι", εκδ. Πόλις 2016

Μαθηματικός γρίφος, αστυνομικό μυστήριο, γνωριμία με την ιστορία της Κύπρου τα χρόνια των Σταυροφοριών αλλά και τα δύσκολα χρόνια της βρετανικής κατοχής, ο συνδυασμός αποδείχθηκε εξαιρετικά επιτυχής. 
Δεν είχα διαβάσει άλλο βιβλίο του Τεύκρου Μιχαηλίδη, και το τελευταίο του, μου κίνησε το ενδιαφέρον (αν και τα μαθηματικά δεν είναι και το δυνατό μου σημείο ...), , και δικαίως. 
Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα (το οποίο κατατάσσεται στη "μαθηματική λογοτεχνία", ακριβώς λόγω της χρήσης μαθηματικών όρων, στοιχείων, γρίφων κλπ. στην αφήγηση), έχει πολύ ενδιαφέρουσα πλοκή, η οποία εξελίσσεται σε δύο διαφορετικές χρονικές περιόδους, ταραγμένες και κρίσιμες και οι δύο από άποψη ιστορικότητας (αφενός, η εποχή του Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου, όπου κυριαρχούσαν οι ίντριγκες και οι δολοπλοκίες για την κατάκτηση και διατήρηση της εξουσίας με γεωπολιτικούς όρους εκείνων των χρόνων και αφετέρου, η Κύπρος της δεκαετίας του 1950, στην κορύφωση του αντιαποικιακού αγώνα για την ανεξαρτησία της νήσου, όπου κυριαρχούν η καχυποψία, η δυσπιστία και ο φόβος), αλλά και αξιόλογη και ευσύνοπτη (καθόλου κουραστική) γραφή, αντίθετα, θα τη χαρακτήριζα, ιδιαίτερα ελκυστική, λιτή και ρεαλιστική και σε απόλυτη αντιστοιχία με τις κοινωνικές, πολιτικές και ιστορικές συνθήκες αμφοτέρων των περιόδων. Τα κοινά σημεία των δύο χρονικών περιόδων, όπου τοποθετούνται οι δύο διαφορετικές ιστορίες, είναι δύο εγκληματικές ενέργειες και ένας μαθηματικός γρίφος, η επίλυση δε του τελευταίου αποδεικνύεται στο τέλος ο συνδετικός κρίκος παρελθόντος και παρόντος, με πολύ έξυπνο τρόπο, ομολογώ, δικαιώνοντας και τον τίτλο του βιβλίου.
Στα συν του βιβλίου, κατά τη γνώμη μου, περιλαμβάνονται επίσης οι αναφορές σε υπαρκτά πρόσωπα, τόσο των μεσαιωνικών όσο και των νεότερων χρόνων, με αποκορύφωμα το ότι στη δεύτερη (πιο σύγχρονη ιστορία), τοποθετείται σε "κομβική" θέση στην αφήγηση, ως συγγραφικός χαρακτήρας ο Λώρενς Ντάρελ, ο οποίος την ίδια περίοδο υπηρετούσε στην Κύπρο ως αξιωματούχος της Βρετανικής Κυρβέρνησης, και η παράθεση στοιχείων γευσιγνωσίας και φαρμακευτικής της μεσαιωνικής εποχής, όπου χρειαζόταν (χωρίς υπερβολές όμως), σε συνδυασμό με ενδιαφέροντα ιστορικά στοιχεία, που διευκόλυναν ιδιαίτερα την ανάγνωση του.

ΘΕΩΝΗ ΜΠΡΙΛΗ "Οσα δεν τόλμησα να ονειρευτώ", εκδ. Εξη 2016

Το πρώτο βιβλίο της Θεώνης Μπρίλη που διαβάζω μετά από πολύ θετικές κριτικές φίλων, τη γνώμη των οποίων εμπιστεύομαι, και αποδείχθηκε πέραν πάσης προσδοκίας, ότι είχαν δίκιο.....καλογραμμένο (παρά τον όγκο του και τον "φόβο" των επαναλήψεων), με ενδιαφέρουσα πλοκή, αφηγείται την αρχή και το τέλος της θυελλώδους σχέσης της Θάλειας και του Φίλιππου, με όλο το καλειδοσκόπιο των συναισθημάτων που αλληλοδιαδέχονται το ένα το άλλο, ανάλογα με τις καταστάσεις, τις συνθήκες, τις επιρροές από προσωπικά βιώματα των χαρακτήρων, το κοινωνικό και το συγγενικό περιβάλλον, τις προσδοκίες, τα όνειρα και τις αμφιβολίες που πάντα εμφιλοχωρούν στις ανθρώπινες σχέσεις. Ενα σύγχρονο μυθιστόρημα, το οποίο με αμεσότητα και ρεαλισμό, ελκύει, παρασύρει, εξάπτει το αναγνωστικό ενδιαφέρον και συγκινεί, και προκαλεί τουλάχιστον περιέργεια για την κατάληξή του, την οποία δεν θα χαρακτήριζα και αυτονόητη, μετά από τις ανατροπές, τις επιφυλάξεις, τα προβλήματα και τα διλήμματα που προκύπτουν, σε αντίστιξη με την ένταση και το βάθος όλων των θετικών συναισθημάτων των δύο βασικών χαρακτήρων, τα οποία κορυφώνονται έως το τέλος. Η συγγραφέας, δεν αναλώνεται σε υπερβολές, ή μακροσκελείς αναλύσεις της ψυχολογικής κατάστασης των ηρώων, ούτε σε κουραστικούς μονολόγους, αντίθετα με λιτότητα σε συνδυασμό με τη ρέουσα γραφή της, εστιάζει και αναδεικνύει τις σκέψεις και τις αποφάσεις των βασικών χαρακτήρων της, με πιστότητα και αληθοφάνεια,στοιχεία τα οποία σε συνδυασμό με τη χρήση έξυπνων διαλόγων, καθιστούν το βιβλίο της, αναμφισβήτητα ενδιαφέρον. Αναμένοντας την επόμενη συγγραφική έμπνευση της, εύχομαι τα καλύτερα για μία ανοδική και επιτυχή πορεία στη δημιουργό του, όπως το δικαιούται άλλωστε, χάρη στο ταλέντο της και στη δύναμη της γραφής της.

ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΤΕΚΟΥ "Αγάπα το ή παράτα το", εκδ. Λιβάνη 2015

"Μέχρι το τέλος της ζωής μας αλλάζουμε. Δεν είμαστε ποτέ οι ίδιοι. Γιατί άραγε ορισμένοι επιμένουν ότι ο άνθρωπος δεν αλλάζει ;; Πως είναι δυνατόν να μεγαλώνεις, να εξελίσσεσαι, να συλλέγεις πληροφορίες και εμπειρίες, χωρίς όλα να επιδρούν πάνω σου με κάποιον τρόπο ; 
Η δική μου άποψη είναι ότι αν βλέπεις τη ζωή στα σαράντα σου όπως την βλέπεις στα είκοσι, έχεις χάσει τα μισά χρόνια της ζωής σου. Θετικά ή αρνητικά, κάθε μέρα που περνάει μας πάει στο επόμενο στάδιο. Θα έλεγα ότι ακόμα κι ένα δευτερόλεπτο φτάνει για να μας διαμορφώσει για πάντα. ...

Μου άρεσε πάρα πολύ, και σπανίως διαβάζω εφηβική λογοτεχνία....ήταν ο τίτλος, ήταν η συγγραφέας (της οποίας έχω γνωρίσει και εκτιμήσει ιδιαιτέρως τα προηγούμενα δύο βιβλία της για ενηλίκους), η επιθυμία να διαπιστώσω, εάν και πως ένας ενήλικος μπορεί να αποδώσει πιστά την ψυχολογική και συναισθηματική κατάσταση των εφήβων της σύγχρονης εποχής ....Πάντως έμεινα απολύτως ικανοποιημένη....υποθέτω, ότι είναι πιο δύσκολο, να γράφεις εφηβική λογοτεχνία από λογοτεχνία ενηλίκων....άλλο αναγνωστικό κοινό, περισσότερο απαιτητικό, στη σημερινή εποχή της τεχνολογίας, της ταχύτητας, της χρήσης ηλεκτρονικών ΜΜΕ...ωστόσο, το "Αγάπα το ή παράτα το", είναι ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο, εξαιρετικά καλογραμμένο, αφού η συγγραφέας με ευαισθησία, χιούμορ, ιδιαίτερη διεισδυτικότητα, δημιουργεί τρεις χαρακτήρες στην εφηβεία (τον Ιάσονα, τη Γιάννα και τη Γιούλη), οι οποίοι είναι αντιπροσωπευτικοί της γενιάς τους, με τα δικά τους άγχη, όνειρα, προβλήματα (όσα προβλήματα μπορεί να έχει ένας/μία έφηβος/η ανάλογα με τα ερεθίσματά του και το περιβάλλον του), τις ανασφάλειες, τις αγωνίες και τις αβεβαιότητες της ηλικίας τους, τις προσδοκίες και τις ελπίδες που είναι συνυφασμένες με τη νεότητα και λίγο πριν την μετάβαση, στην ενηλικίωση....ο τρόπος γραφής, θα έλεγα, ότι είναι απολύτως ταιριαστός με το ύφος του βιβλίου, την εποχή, τις καταστάσεις, ενώ το λεκτικό ύφος αρμόζει άψογα στον τρόπο συμπεριφοράς, σκέψης και ομιλίας των εφήβων....τρεις έφηβοι, όχι αποκομμένοι από το κοινωνικό γίγνεσθαι, αλλά αντίθετα, με τις προσωπικότητές τους, υπό "διαμόρφωση" με πλήθος εσωτερικών και εξωτερικών παραγόντων να καθορίζουν τη ζωή τους, τη συμπεριφορά τους, τις αποφάσεις τους, και την εξελικτική τους πορεία προς τον κόσμο των "μεγάλων"....αποκτώντας ωστόσο εμπειρίες, όχι δυσανάλογες ή ασύμβατες με την ηλκία τους, αλλά θα έλεγα, με έναν τρόπο, "φυσικές" και ως άμεση ή έμμεση συνέπεια των επιλογών της νιότης τους.....Θεωρώ ότι η Ι. Τέκου, δικαίως και επαξίως, κατέκτησε με το σπαθί της μία θέση στην εφηβική λογοτεχνία, με την αμεσότητα της γραφής της, τη ρεαλιστική απόδοση των καταστάσεων που βιώνει η σημερινή γενιά εφήβων, τη φρεσκάδα του γραπτού της λόγου και τα εκφραστικά της μέσα, που είναι ίσως το δυνατότερο και πιστότερο κομμμάτι του αφηγήματός της.

ΤΑΣΟΥΛΑ ΕΠΤΑΚΟΙΛΗ "Το άλλο μου ολόκληρο", εκδ. Πατάκη 2016

Η απώλεια, η διαχείρισή της, η απροσμέτρητη οδύνη, η μνήμη και οι αναμνήσεις.....πλήθος συναισθημάτων, από τη συντριβή έως την αποδοχή του τετελεσμένου, με τα οποία αναμετράται η συγγραφέας του, και τα οποία μοιράζεται μαζί μας, με τις ημερήσιες καταγραφές της, εν είδει ημερολογίου...γραμμένο με περίσσευμα ψυχής θα έλεγα, που περιορίζει την όποια κριτική, αφού δεν είναι μυθοπλασία, αλλά η πραγματικότητα....

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ "Σπασμένος καθρέφτης", εκδ. Ωκεανός 2016

Καθηλωτικό, ανατρεπτικό, μυστηριώδες, με ένταση, αγωνία, πλοκή και με ένα τέλος....μοναδικό, όχι πως δεν μπορεί να συμβεί το αδύνατο, απλά δεν το περιμένεις με τίποτε...και για να είμαι ειλικρινής, διάβασα ...τρεις φορές τις συγκεκριμένες περικοπές και σελίδες για να κατανοήσω πλήρως την ασύλληπτη συγγραφική έμπνευση της Ε. Μεταξά..θεωρώ ότι είναι ένα από τα καλύτερα της βιβλία, για να μην πω το καλύτερο....δεν αρκείται μόνο στο καθαρά "αστυνομικό" στοιχείο της μυθιστορίας της, αλλά εκτείνεται και σε παραμέτρους που αφορούν την ψυχολογική κατάσταση των χαρακτήρων της, εμβαθύνει σε αυτές, και ενώ δίνει την εντύπωση ότι η αποκάλυψη είναι "εύκολη", η εξέλιξη δικαιώνει και τον πιο απαιτητικό αναγνώστη....έξοχο από την πρώτη έως την τελευταία του σελίδα !!!!!!!

ΤΕΣΥ ΜΠΑΙΛΑ "Αγριες Θάλασσες", εκδ. Ψυχογιός 2016

".....Η αξιοπρέπεια είναι που σε κάνει να συνεχίσεις να ταξιδεύεις, ακόμα κι όταν σπάσουν τα κουπιά σου, η λαχτάρα να μη χαλαλίσεις τα όνειρά σου και η ελπίδα. Μια ελπίδα βαφτισμένη στο όνομα της εθνικής υπερηφάνειας, της ελευθερίας πέρα από κάθε προσωπικό κέρδος. Και όλα αυτά σε κάνουν να παλεύεις ασίγαστα, χωρίς κανένα άλλο αντίκρισμα. Δεν χρειάζεσαι κάτι άλλο"

Ενα έξοχο βιβλίο, που συνδυάζει ιστορία, τη σκληρή πραγματικότητα του πολέμου, και μας γνωρίζει με τον καλύτερο τρόπο, έναν ταπεινό, ακέραιο, έντιμο, με ήθος και εθνική συνείδηση Ελληνα, που τίμησε τις ελληνικές "άγριες θάλασσες" της κατεχόμενης Ελλάδας, με τον ηρωισμό του, το θάρρος, τη γεννναιότητά του, την πίστη του στην ελευθερία και στην ασίγαστη ελπίδα του, για την απελευθέρωση του τόπου μας ....οι σελίδες του, όλες μία και μία, μας ταξιδεύουν όχι μόνο στις "άγριες θάλασσες" κατά τον εύστοχο τίτλο του, αλλά σε εκείνη την εποχή, που όλα ήταν πιο αγνά, αθώα, μακριά από σκοπιμότητες, συμφέροντα, ιδιοτέλειες και υστεροβουλίες....αποτελεί έναν "φόρο τιμής" σε όλους εκείνους τους αφανείς και εμφανείς ήρωες, Ελληνες που στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, δεν δίστασαν ούτε στιγμή, με αίσθηση ευθύνης και πλήρη συνείδηση της κρισιμότητας των περιστάσεων, να επιλέξουν ανάμεσα στην υποταγή στον κατακτητή και στον αγώνα για την ελευθερία της πατρίδας, ακόμα και εάν, καθημερινά, έθεταν σε κίνδυνο τη ζωή τους (και όχι μόνο τη δική τους, αλλά και των δικών τους ανθρώπων), χωρίς να φοβηθούν ούτε στιγμή, να λιποψυχήσουν και να υπαναχωρήσουν από τα ιδανικά και τις αξίες τους. Και αν μέχρι σήμερα, δεν γνωρίζαμε την σπουδαία προσφορά του Μιλτιάδη Χούμα, τον οποίο γνωρίσαμε χάρη στην έμπνευση και στη συγγραφική πένα της Τέσυς Μπάιλα, αυτό, εν πολλοίς οφείλεται στην ταπεινότητά του και στη σεμνότητά του, που ουδέποτε του επέτρεψε να "εκμεταλλευθεί" τη συμμετοχή του στην Εθνική Αντίσταση, αρετές οι οποίες αναμφισβήτητα αποτελούσαν στοιχεία της έντονης και μαχητικής προσωπικότητάς του, σε συνδυασμό με την ασίγαστη φιλοπατρία του και την αστείρετη αγάπη για τον τόπο μας.

Σε μία εποχή, και σε καιρούς δύσκολους, που η τιμή και η εθνική υπερηφάνεια, η αξιοπρέπεια και το ψυχικό σθένος, δεν ήταν "κενό γράμμα", αλλά πραγματικά και ουσιαστικά αποτελούσαν μοναδικά στοιχεία της ελληνικής ιδιοσυγκρασίας, τα οποία εμφαντικά, διεκδικούσαν, στις περιόδους απώλειας ή κλονισμού της ελευθερίας, να είναι τα βασικότερα και τα πιο γνήσια στοιχεία, του έθνους μας, τα λόγια και οι σκέψεις του Μ. Χούμα, δια της συγγραφικής πένας, με τη διαύγειά τους, αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα και προκαλούν αβίαστα το θαυμασμό για το μεγαλείο της ψυχής όλων εκείνων που αγνόησαν τον φόβο, και με πάθος, πρόσφεραν ανεκτίμητες υπηρεσίες για την "ανάσταση" της Ελλάδας. Διότι, εκείνοι οι άνθρωποι, όσο σκληρά και αν δοκιμάσθηκαν, είχαν τη σκέψη τους και στις επόμενες γενιές, στα χρόνια που θα ακολουθούσαν και σε όσα ιερά και όσια όφειλαν να παραδώσουν, και οι περισσότεροι με αυταπάρνηση, σκέφτονταν όπως και ο Μ.Χούμας, την εικόνα και τις σκέψεις του οποίου, η Τ. Μπάιλα μας έκανε "κοινωνούς" :

"....επειδή ότι είχε κάνει δεν σήμαινε για εκείνον παρά μόνο ένα χρέος, και το χρέος αυτό δεν είχε σχέση ούτε με παράσημα, ούτε με τιμές, ούτε με μπάντες που παιάνιζαν διθυραμβικά, αλλά με την έμφυτη συστολή του ανθρώπου που επιλέγει να υπηρετήσει τη θητεία του στο παρελθόν και να παραδώσει στις επόμενες γενιές ατόφια την Ιστορία της πατρίδας του, αδιαπραγμάτευτη, αρνούμενος την υποδούλωσή της".

Οι περιγραφές όσων διαδραματίσθηκαν εκείνη την περίοδο, με την αποφασιστικής σημασίας, συμμετοχή του ήρωα, ο οποίος με εγκαρτέρηση και γενναιότητα, δεν παρεξέκλινε της συνειδητής του επιλογής, είναι όχι μόνο απολύτως ρεαλιστικές (όπως αρμόζει στην αφήγηση μίας αληθινής ιστορίας), αλλά, συγκλονιστικές, θα μπορούσα να πω, αφού, χωρίς καμία υπερβολή, προκαλούν δέος και συγκίνηση και "μεταδίδουν" μοναδικά την αγωνία, την ένταση και τα συναισθήματα που στις πιο κρίσιμες ώρες, βίωσαν όλοι όσοι έλαβαν μέρος, στις επιχειρήσεις διαφυγής και διάσωσης, και αποδίδουν πιστά την ατμόσφαιρα εκείνης της περιόδου, που μπορεί να ήταν "σκοτεινή", φορτισμένη και έμπλεη απόγνωσης και οδύνης, αλλά, πρόσκαιρη και μόνο, χάρη στην αυτοθυσία και στην ακλόνητη πεποίθηση, ότι μόνο με αντίσταση και αγώνα, κατακτάται η πολυπόθητη ελευθερία.
Θα μπορούσα να γράψω πάρα πολλά για αυτό το αριστουργηματικό βιβλίο, σταματώ εδώ όμως, γιατί αξίζει να γνωρίσετε ένα μοναδικό ταξίδι στις "Αγριες Θάλασσες", με την ελπίδα και την ευχή να παραμείνουν πάντα ήρεμες και γαλήνιες, όσο εξαρτάται από την ανθρώπινη φύση, τον πιο αστάθμητο παράγοντα. Πολλά πολλά συγχαρητήρια !!!!!!! 

ΘΑΛΕΙΑ ΚΟΥΝΟΥΝΗ "GREEK ΘΕΡΑΠΙ", εκδ. Λιβάνη 2016

ΘΑΛΕΙΑ ΚΟΥΝΟΥΝΗ «GREEK ΘΕΡΑΠΙ»

Σίγουρα η ζωή μπορεί να είναι πιο όμορφη, πιο «πολύχρωμη» όταν το αποφασίσουμε και επιλέξουμε τον τρόπο, πάντως με ένα «Greek ΘΕΡΑΠΙ», με βεβαιότητα γίνεται πιο ευχάριστη, με σύμμαχο το γέλιο….

Ακόμα και ο τίτλος του «ευρηματικός» θα έλεγα, ίσως για να τονίσει τον τρόπο που πολλές φορές ως λαός με (λίγο…μόνο λίγο) ιδιαίτερη ιδιοσυγκρασία, αποφασίζουμε να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες μας, τα πάθη μας, τα λάθη μας, τις εμμονές μας κ.ο.κ. Επτά ετερόκλητοι άνθρωποι, με διαφορετική προσωπικότητα ο/η κάθε ένας/κάθε μία από αυτούς (όπως περιγράφονται στο οπισθόφυλλο), κάποιοι από αυτούς, με κοινές αφετηρίες στη ζωή που κάπου χάθηκαν (ηθελημένα ή αθέλητα δεν έχει σημασία) και μετά ξανασυναντήθηκαν, διαφορετικοί όμως και πιο ώριμοι, άλλοι γίνονται αναπόσπαστο μέρος της «ομάδας» που δημιουργείται κάτω από κωμικές και ανορθόδοξες συνθήκες, όλοι όμως, λαμβάνουν μέρος σε μία πρωτότυπη περιπέτεια, η οποία, μπορεί στην αρχή να μοιάζει ….θλιβερή (ή «δακρύβρεχτη»), αλλά στη συνέχεια χαρίζει αβίαστα γέλιο και κυρίως μας προκαλεί περιέργεια για το τέλος….Η ιστορία του βιβλίου, όμως δεν προκαλεί μόνο γέλιο, αλλά προβληματίζει, συγκινεί και αναδεικνύει αλήθειες, με φυσικό τρόπο, χάρη στη ρέουσα πλοκή του, και στη φιλοσοφική συγγραφική διάθεση (την οποία, πάντα διακρίνουμε μέσα στα βιβλία της Θάλειας Κουνούνη), η οποία είναι διακριτικά τοποθετημένη σε καίρια σημεία του, αποδεικνύοντας όχι μόνο τη δεινότητα, τη φαντασία, την έμπνευση,  και κυρίως (γιατί προσωπικά για εμένα είναι σημαντικό) το ότι η συγγραφέας μας δεν είναι «μονοσήμαντη» (δεν ξέρω και αν είναι δόκιμος ο χαρακτηρισμός…), αντίθετα, στο συγκεκριμένο βιβλίο, αντλεί το «υλικό» της πολύ επιτυχημένα, με ευαισθησία και με οξυδέρκεια, από την καθημερινότητα και την ίδια τη ζωή, μπορώ να πω, για να μοιρασθεί συναισθήματα, όνειρα, προσδοκίες, και μετά το χαμόγελο αλλά και το γέλιο, να μας μεταφέρει και μηνύματα, με πρωτότυπο και ιδιαίτερα διεισδυτικό τρόπο και να κρατήσει σε εγρήγορση τις σκέψεις μας για αξίες αναλλοίωτες και διαχρονικές, όπως η φιλία….η φιλία, η απουσία της οποίας «μπορεί να έχει τραγικά αποτελέσματα στην ψυχολογία των ανθρώπων. Χωρίς έναν άνθρωπο δίπλα σου που θα μοιραστεί τον πόνο σου, τη χαρά σου, που δεν θα είναι εκεί για να επιδοκιμάσει τα σωστά και να αποδοκιμάσει τα λάθη σου για να σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, δεν μπορείς να ανταπεξέλθεις....»....Ευτυχής που το επέλεξα, πολύ περισσότερο που χάρηκα την ανάγνωσή του, και ως εκ τούτου, φυσικά και επόμενα τα συγχαρητήρια και οι πολλές θερμές ευχές για την πορεία του….