ΓΕΩΡΓΙΑ ΔΕΜΙΡΗ "Η ζωή είναι γλυκιά", εκδ. Ψυχογιός

«…Τελικά η ζωή είναι τόσο απρόβλεπτη που αξίζει να τη ζεις μόνο και μόνο για να δεις τι θα γίνει παρακάτω και τι εκπλήξεις σου επιφυλάσσει στα επόμενα κεφάλαια…».

Ένα αισιόδοξο και με «θετική διάθεση» για τη ζωή, (τόσο για την ίδια τη ζωή όσο και τη συνονόματη ηρωίδα), βιβλίο, φιλοσοφημένο, με χιούμορ, το οποίο χαρίζει αβίαστα γέλιο, διαβάζοντας, πως ακριβώς αποφασίζει και υλοποιεί τις αποφάσεις της η Ζωή, (όχι πάντα επιτυχημένα ή όπως τις έχει σχεδιάσει), συγκινητικό σε αρκετά σημεία του, και κυρίως ανθρώπινο. Αφού, εκτός από τις αστείες, ζωντανές και κωμικοτραγικές περιγραφές, το χιούμορ και το γέλιο,  συνυπάρχουν, αρμονικά, (όπως ακριβώς στην αληθινή ζωή), οι δύσκολες στιγμές, οι προβληματισμοί, ακόμα και η μοναχικότητα του σύγχρονου τρόπου ζωής. Και όπως αποδεικνύεται στο τέλος, πραγματικά «…  η ζωή είναι τόσο απρόβλεπτη που αξίζει να τη ζεις μόνο και μόνο για να δεις τι θα γίνει παρακάτω και τι εκπλήξεις σου επιφυλάσσει στα επόμενα κεφάλαια…», αφού είναι και γλυκιά και πικρή, αλλά πάντα όμορφη. Ένα πολύ καλό μυθιστόρημα, το οποίο, συστήνω ανεπιφύλακτα, το οποίο «ξεκουράζει» αλλά και «καθοδηγεί» τον αναγνώστη. 

ΑΛΚΗ ΖΕΗ "Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο", εκδ. Μεταίχμιο

  "....Ίσως γιατί βλέπω ότι η ζωή μου προχωρά πολύ γρήγορα τώρα πια, και ήθελα να προλάβω να τα πω πράγματα για μια άλλη εποχή και για ανθρώπους σημαντικούς που είχα γνωρίσει και σήμερα τους ξέρουν ως καταξιωμένους ποιητές, καλλιτέχνες αλλά δεν ξέρουν την ανθρώπινη όψη τους. Αποφάσισα μάλιστα να τα γράψω χωρίς να έχω κρατήσει ούτε μία σημείωση. Ότι έγραψα είναι όσα κράτησε η μνήμη μου...."  

Ένα αυτοβιογραφικό βιβλίο, γραμμένο με τον τρόπο της Αλκης Ζέη, με αμεσότητα,  χιούμορ, νοσταλγία και συγκίνηση, σαν παραμύθι, που αφορά το χρονικό διάστημα από τα παιδικά της χρόνια έως και το γάμο της. Γνώρισα την ορμητική έφηβη Αλκη Ζέη, τις ανησυχίες της,  τα ενδιαφέροντά της, τα ερεθίσματά της, και πως άρχισε η ίδια να γράφει και να δημιουργεί, «με το μολύβι φάμπερ νούμερο δύο». Στις σελίδες του, εκτός από την ίδια την Αλκη Ζέη, την οικογένειά της, το σύζυγό της Γιώργο Σεβαστίκογλου, «περνούν» είτε λιγότερο είτε περισσότερο, ο Γκάτσος, ο Ελύτης, η θεία της Διδώ Σωτηρίου, ο Μάριος Πλωρίτης, ο Ανδρέας Εμπειρίκος, ο Μάνος Χατζιδάκις, η αδελφική της φίλη Ζωρζ Σαρρή, ο Κάρολος Κουν και τόσες άλλες σημαντικές προσωπικότητες, που, ειλικρινά, λυπήθηκα που η ίδια επέλεξε να σταματήσει σε ένα σημαντικό σημείο για την προσωπική της ζωή. Είναι εντυπωσιακό, ότι το έγραψε χωρίς ούτε μία σημείωση, όπως η ίδια αναφέρει, όμως είναι φανερό ότι είναι γραμμένο, από ψυχής και από καρδιάς, με ειλικρίνεια και χωρίς καμία ωραιοποίηση ή εξιδανίκευση, για μία εποχή, όπου, παρά τις δυσκολίες της, δεν σταμάτησε να «παράγει» πολιτισμό, (ακόμα και μέσα στην Κατοχή), σε όλους τους τομείς (θέατρο, ποίηση, λογοτεχνία).  Εκτός από την αξία του βιβλίου, ως αυτοβιογραφικού και λογοτεχνικού κειμένου, οι περιγραφές και οι εικόνες της Αθήνας του μεσοπολέμου, της Κατοχής, συνδυασμένες με τα ιστορικά γεγονότα εκείνης της εποχής, και την αφήγηση της ζωής της συγγραφέως, μέσα από τα δικά της μάτια και τις δικές της (ολοζώντανες, ακόμα και σήμερα) αναμνήσεις, προσφέρουν πραγματικά, αναγνωστική ικανοποίηση, και ένα μοναδικό «ταξίδι» στο παρελθόν.  

ΚΑΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ "Η καρδιά θυμάται", εκδ. Ψυχογιός 2013

Ένα υπέροχο, βαθύτατα συναισθηματικό, και συγκινητικό βιβλίο, με θέμα τον έρωτα, τον ανθρώπινο πόνο, τη στάση ζωής και τις απαντοχές για προβλήματα και καταστάσεις που ξεπερνούν την καθημερινότητα. Τολμώ να πω, ένα από τα καλύτερα και πιο δυνατά βιβλία της Καίτης Οικονόμου,  γραμμένο με μεγάλη ευαισθησία και τρυφερότητα. Δύο άνθρωποι που μοιάζουν αποξενωμένοι, αντίθετα με ότι θα περίμενε κανείς, αφού η ζωή τους έχει συγκλονισθεί από μία οδυνηρή απώλεια, προσπαθούν ο καθένας με τον τρόπο του να παλέψει με τα συναισθήματα του, να τα αναγνωρίσει, να τα εκφράσει και να ισορροπήσει. Τα λάθη  σε μία ανθρώπινη σχέση, η οποία όσο στέρεη και να είναι, κλονίζεται , αλλοιώνεται, μοιάζει να καταρρέει, και πόση δύναμη ψυχής χρειάζεται τελικά, για να ξεπερασθούν οι ενοχές, οι αμφιβολίες, οι επιφυλάξεις, και η αληθινή αγάπη να βρει το δρόμο της.  Ο τίτλος του βιβλίου «Η καρδιά θυμάται», δεν είναι απλά συμβολικός, αλλά ανταποκρίνεται απόλυτα στην ιστορία που επέλεξε να μας χαρίσει η συγγραφέας, για την ανθρώπινη ζωή, την πορεία της, για τις αποφάσεις που καλούμαστε πολλές φορές να λάβουμε, όταν οι καταστάσεις μας ξεπερνούν, ακόμα δε και για την αναθεώρηση των απόψεων μας και της στάσης ζωής μας, απέναντι στους δικούς μας ανθρώπους μας. Ένα εξαιρετικό βιβλίο, με όμορφες περιγραφές, γραμμένο με το οικείο και αγαπημένο ύφος της Καίτης Οικονόμου, γλυκό και πικρό ταυτόχρονα, με μηνύματα και προβληματισμούς, που φθάνουν και αγγίζουν βαθιά την ψυχή του αναγνώστη.   

ΘΑΛΕΙΑ ΚΟΥΝΟΥΝΗ - ΜΑΡΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΥΡΟΥ "Χωρίς εσένα" - "Δεν υπήρξα ποτέ", εκδ. Λιβάνη 2014

Δύο πολύ μικρά αποσπάσματα, που ξεχώρισα και από τα δύο βιβλία : 

«…Κάνει τα σχέδιά του με προσοχή πιστεύοντας πως έχει υπολο­γίσει όλες τις παραμέτρους. Οραματίζεται το αποτέλεσμα που επιθυμεί και χαμογελά αυτάρεσκα. Νιώθει ένας μικρός θεός που μπορεί να ορίσει τις ζωές των άλλων…..» («Χωρίς εσένα»)

«….Ποιος ξέρει; Κάποια στιγμή να δώσει ο Θεός, ή ένα άλλο, άγνωστο κάτι, να μπλεχτούν οι ψυχές μεταξύ τους και ως διά μα­γείας να γίνουν πουπουλένιες οι χαρές και τα ωραία και να μικρύ­νουν, να γίνουν πετραδάκια τοσοδά αυτά που κάποτε τα νιώθαμε ασήκωτα και σκεπασμένα απ’ τον ίδιο ουρανό!» («Δεν υπήρξα ποτέ»)

Όταν πληροφορήθηκα, πρώτη φορά, για την παράλληλη λογοτεχνία, (και χωρίς να ξέρω τότε, ποιοι ή ποιες είναι οι συγγραφείς), αισθάνθηκα περιέργεια, για το καινοφανές λογοτεχνικό είδος, (αντίστοιχη συγγραφική κίνηση δεν γνωρίζω να έχει παρουσιασθεί ούτε στο εξωτερικό) και την πρωτοποριακή απόφαση των δημιουργών, αφού, επρόκειτο για δύο βιβλία, με το ίδιο θέμα, τα οποία, παρά την αυτοτέλειά τους, ήταν αλληλένδετα μεταξύ τους, ούτε το ένα αποτελούσε συνέχεια του άλλου (όπως πολλές φορές γίνεται). Ανεξάρτητα από τη σειρά που τα διάβασα, κατά την προσωπική μου άποψη, το εγχείρημα πέτυχε, και όχι μόνο λόγω της θέλησης και της ικανότητας των συγγραφέων, να αφηγηθούν παράλληλα μία ιστορία, η κάθε μία με τον δικό της τρόπο γραφής, και «υιοθετώντας» την οπτική γωνία των δύο βασικών προσώπων, αλλά και γιατί πραγματικά, ήταν αδύνατη η συνολική σύλληψη της ιστορίας και η κατανόηση της, στο μέτρο που επεδίωκαν οι ίδιες οι συγγραφείς να μεταδώσουν, εάν, είχε γραφθεί ένα και μόνο βιβλίο. Γιατί θα ήταν πολύ δύσκολο, κατά τη γνώμη μου πάντα, σε ένα βιβλίο, με  διατήρηση του ειρμού και συνεκτική ισορροπία, αναφορικά με τις εναλλαγές, να αποδοθεί με τόση διεισδυτικότητα και εμβάθυνση χαρακτήρων, η ιστορία δύο ώριμων ανθρώπων, με διαφορετικά βιώματα, εμπειρίες, των οποίων οι προσωπικές πορείες διασταυρώνονται σε κρίσιμα, για τους ίδιους, χρονικά σημεία, με τελείως ξεχωριστά και ιδιαιτέρως εξατομικευμένα κίνητρα για το κάθε πρόσωπο, για να καταλήξουν αλληλοεξαρτώμενες, αφού ξεπεράσουν τις αναστολές τους και τους «περιορισμούς» από το κοινωνικό, οικογενειακό ή επαγγελματικό τους περιβάλλον, και μέσα από εσωτερικές συγκρούσεις, προβληματισμούς, ψυχολογικές εντάσεις και ηθικά διλήμματα, να υπερβούν τα κατεστημένα «πρέπει» και να ενώσουν τις ζωές τους.  

Αντίθετα, τα δύο βιβλία, (των οποίων οι τίτλοι είναι εξαιρετικά εύστοχοι), αφηγηματικά διατηρούν μία αξιοζήλευτη ισορροπία, η οποία αποτελεί προσωπικό επίτευγμα των ίδιων των συγγραφέων τους. Το κάθε βιβλίο αφηγείται την ίδια ιστορία, με μοναδικό τρόπο. Μέσα από το «Χωρίς εσένα» της Μαίρης Κωνσταντούρου, γνωρίζουμε την ηρωίδα, έναν άρτια δομημένο χαρακτήρα, της οποίας οι σκέψεις, τα συναισθήματα, οι επιφυλάξεις και οι προβληματισμοί, σκιαγραφούνται με αμεσότητα, ευαισθησία, ρεαλισμό και χωρίς κανένα στοιχείο μελοδραματισμού ή υπερβολής, και μέσα από το «Δεν υπήρξα ποτέ» της Θάλειας Κουνούνη, γνωρίζουμε τον ήρωα, λίγο πιο περίπλοκο ως χαρακτήρα, του οποίου, ωστόσο η περιγραφή και η ανάλυση ως χαρακτήρα δεν υπολείπεται σε τίποτα από την αντίστοιχη περιγραφή της ηρωίδας, αφού μεταδίδονται με ενάργεια και ένταση, όλα εκείνα τα προσωπικά βιώματά του και ο ψυχισμός του, που στην κατάλληλη στιγμή, θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας. 

Δεν ξέρω, εάν, στο μέλλον και άλλοι συγγραφείς ή δημιουργοί, θα ακολουθήσουν την ιδέα της Μ. Κωνσταντούρου και της Θ. Κουνούνη, πάντως τα εύσημα και τα συγχαρητήρια είναι και για το εγχείρημα, και φυσικά και για το επιτυχημένο αποτέλεσμα.

ΑΝΝΑ ΓΑΛΑΝΟΥ "Σμαράγδι στη βροχή", εκδ. Διόπτρα 2015

Το «Σμαράγδι στη βροχή» της Αννας Γαλανού, ας μου επιτραπεί να το πω (και είναι η προσωπική μου άποψη) είναι διαφορετικό από τα προηγούμενα (εξίσου) πολύ καλά βιβλία της ίδιας, όπως θα εξηγήσω λίγο πιο κάτω και για εμένα, η διαφορετικότητα αυτή, προσδίδει με θετικό τρόπο, «ειδικό» βάρος στη μυθιστορία. Η δραματική ιστορία της Νάντιας, από τα εφηβικά της χρόνια μέχρι την ενηλικίωσή της και την ανάδειξή της σε δημοφιλή τραγουδίστρια, η προσωπική της διαδρομή, η δύναμη και η θέληση να αποκοπεί από συνθήκες και ανθρώπους που την εξουσίαζαν και η ανάκτηση της αξιοπρέπειας και του αυτοσεβασμού της, το γεγονός, ότι, ουδέποτε αποδέχθηκε τον δύσκολο και συνάμα τραγικό τρόπο ζωής που της επιβλήθηκε, αλλά αντίθετα διατήρησε μέσα της αξίες και αισθήματα, για τους ανθρώπους που τη βοήθησαν και τη στήριξαν, χωρίς να λησμονεί το παρελθόν της, ή να το αποκηρύσσει, η αναζήτηση της αγάπης και της αποδοχής των άλλων, με γνώμονα την αλήθεια και την ειλικρίνεια,  συνθέτουν μία εμβληματική λογοτεχνική ηρωίδα, χωρίς μελοδραματισμούς ή υπερβολές, που δικαιώνει και τον τίτλο του βιβλίου. Τα πρόσωπα που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη ζωή της Νάντιας, είτε άμεσα είτε έμμεσα παρουσιάζονται με αμεσότητα, λιτότητα και ρεαλισμό, ιδίως ως προς τις σκέψεις τους και το χαρακτήρα τους, αφού κάθε πρωτοβουλία, απόφαση και ενέργειά τους, αντανακλούν, άλλοτε δυσάρεστα και άλλοτε ευχάριστα, στη δική της πορεία, ή και την επηρεάζουν καταλυτικά, όπως αποδεικνύεται στη συνέχεια της ιστορίας, έως και την κορύφωσή της. Ολοι οι χαρακτήρες του βιβλίου, με προεξάρχουσα την Νάντια, ο τρόπος που κινούνται, σκέφτονται, ενεργούν, και τα συναισθήματά τους, που «διατρέχουν» όλες τις εκφάνσεις του ανθρώπινου ψυχισμού (από την άδολη αγάπη και προσφορά, την αυταπάρνηση και την προσφορά έως και το φθόνο, το μίσος και τη διάθεση για εκδίκηση) «συνθέτουν», μία έξοχη μυθιστορία, που διαθέτει όλα όσα επιθυμεί ο αναγνώστης από το συγγραφέα : μία άκρως ενδιαφέρουσα ιστορία, με άρτια πλοκή, χωρίς κενά, αντιφάσεις ή ελλείψεις, «δομημένους» και απολύτως αληθινούς χαρακτήρες, άψογο ύφος γραφής, και (θέλω πολύ να το επισημάνω) σωστότατη χρήση των ελληνικών. Δεν περιορίζομαι όμως μόνο σε όσα ανέφερα και αφορούν το μυθοπλαστικό σκέλος του βιβλίου, αλλά, κατά την κρίση μου, η Αννα Γαλανού, συνδύασε και αποτύπωσε, με ακρίβεια, επάρκεια και πιστότητα στις ιστορικές πηγές της εποχής εκείνης (δεκαετίες 1940 έως και 1960), το κοινωνικο-ιστορικό πλαίσιο, εντός του οποίου τοποθετείται η ιστορία της Νάντιας, αφού, ο χρόνος και ο τόπος, μαζί με τις συνθήκες που επικρατούν, συνεισφέρουν πάντα έστω και ασυνείδητα στην ανθρώπινη πορεία, είτε ατομικά είτε συλλογικά και δεν θα μπορούσε η αφήγηση να είναι αποκομμένη από αυτό. Για αυτό το λόγο, προσωπικά διέκρινα τη διαφορετικότητα που ανέφερα παραπάνω, την οποία εκτίμησα πολύ θετικά ως αναγνώστρια. Η ιστορία ξεκινά από ένα πραγματικό γεγονός, το βομβαρδισμό του Πειραιά, στις 11 Ιανουαρίου 1944, (του οποίου η «πρωτοτυπία» έγκειται στο ότι ήταν η μοναδική συμμαχική πόλη που βομβαρδίσθηκε από τους ίδιους τους συμμάχους της και μάλιστα χωρίς ποτέ κανείς να τιμωρηθεί, πολύ περισσότερο να αποζημιωθεί), ο οποίος αποδίδεται με περιγραφές, που ανταποκρίνονται πλήρως στις συνθήκες εκείνης της δύσκολης και τραγικής περιόδου, αλλά και στις ανθρώπινες απώλειες και στην οδύνη που επακολούθησε, όπως γνωρίζω άμεσα από προσωπικές εξιστορήσεις ανθρώπων που βίωσαν εκείνη την περίοδο. Στη συνέχεια της αφήγησης, η περιγραφή της νυκτερινής ζωής του Πειραιά και των περιχώρων, προπολεμικά και μεταπολεμικά, του τρόπου διασκέδασης, που «επιβλήθηκε» από σιωπηρούς «άγραφους» νόμους εκείνης της εποχής, η επίδειξη δύναμης, η στυγνή εκμετάλλευση, η απαξίωση ακόμα και οι κοινωνικές προκαταλήψεις, ο φόβος, η ακμή και η παρακμή, αποτυπώνονται ανάγλυφα, χωρίς καμία απολύτως υπερβολή, αφού αποτελούν ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνικής ιστορίας του Πειραιά, άρρηκτα συνδεδεμένο με την πόλη, την οποία η συγγραφέας τιμά με τον δικό της τρόπο. Με τον ίδιο τρόπο, η Θεσσαλονίκη παρουσιάζεται ως πόλη των αντιθέσεων, αφού, παρουσιάζεται τόσο ο άνετος τρόπος ζωής που επικράτησε μετά τον πόλεμο, όσο και οι επίπονες προσπάθειες για καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και κυρίως επιβίωσης των απλών ανθρώπων. Το «Σμαράγδι στη βροχή», δεν μου άφησε κανένα περιθώριο να το αφήσω από τα χέρια μου, πριν το ολοκληρώσω, και με βεβαιότητα, δηλώνω ότι ικανοποίησε απόλυτα τις προσδοκίες μου. 

ΝΙΚΟΣ ΓΟΥΛΙΑΣ "Ιάσμη, στα χρόνια της ομίχλης", εκδ. Ψυχογιός 2012

Βιβλίο πολυεπίπεδο, με ιστορικές και κοινωνικές αναφορές, και τοποθετημένο χρονικά σε μία περίοδο της νεοελληνικής μας ιστορίας, η οποία δεν απαντάται συχνά σε μυθιστορήματα. Και δεν με εντυπωσίασε μόνο το χρονικό πλαίσιο της ιστορίας, αλλά το γεγονός, ότι σε όλο το βιβλίο, οι διάλογοι μεταξύ των ηρώων, παρουσιάζονται με την τοπική διάλεκτο εκείνης της περιόδου, στοιχείο που δείχνει ότι η συγγραφή του, ήταν αποτέλεσμα όχι μόνο ιστορικής και κοινωνιολογικής έρευνας, αλλά και σεβασμού ως προς τον αναγνώστη. Προσωπικά, ξαφνιάσθηκα ευχάριστα με τους διαλόγους των ηρώων, με τους ιδιωματισμούς, τη σύνταξη και τον τρόπο ομιλίας εκείνης της περιόδου, και πιστεύω ότι προσέδωσε στο βιβλίο, ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα. Παρά τον τίτλο του βιβλίου, «Ιάσμη», η ιστορία δεν ξεκινά με την ιστορία της Ιάσμης, αλλά εξελίσσεται σταδιακά, μέσα από την ιστορία της Χίου. Ξεκινώντας από τη Χίο, και την καταστροφή της, στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, και την ιστορία της οικογένειας του Νικόλα, ταξιδεύουμε στην Σύρο της ίδιας περιόδου, στην Ανω Σύρο, όπου έχουν καταφύγει οι κάτοικοι της Χίου, και όπου ο Νικόλας, θα γνωρίσει μετά από χρόνια την αγάπη στο πρόσωπο της Ιάσμης. Η ερωτική σχέση του Νικόλα και της Ιάσμης, συγκινητική, μοναδική και τραγική θα επηρεάσει το χαρακτήρα και τη ζωή του Νικόλα καταλυτικά, έως το τέλος. Το κυρίαρχο όμως, κατά τη γνώμη μου, στοιχείο του βιβλίου δεν είναι η σχέση αυτή καθεαυτή, αλλά η σύνδεσή της, με την ιστορία του Νικόλα και της οικογένειάς του, και την παράλληλη εξέλιξη της ιστορίας των δύο νησιών, της Χίου και της Σύρου. Η κατεστραμμένη Χίος, αναγεννήθηκε, χάρη στα φημισμένα Μαστιχοχώρια της, και όταν ο παγετός, για άλλη μία φορά, κλόνισε το νησί, βρέθηκαν άλλες διέξοδοι και άλλες επιλογές. Η Σύρος, από την άλλη πλευρά, ταυτόχρονα, αποκτούσε τα πρωτεία, με την Ερμούπολη να αρχίσει να κυριαρχεί, στο εμπόριο, να εντυπωσιάζει με την ανάπτυξή της, κοινωνικά και επαγγελματικά, σε συνδυασμό με την εξέλιξη της τότε ακτοπλοίας, (από τα καίκια στα ατμοκίνητα). Οι περιγραφές των δύο νησιών, και η εξέλιξή τους, μέσα στο βιβλίο, είναι γλαφυρές και ολοζώντανες, και παράλληλα οι προσωπικές ιστορίες των ηρώων (του Ισίδωρου, του Νικόλα, της Ιάσμης, της Ροδόκλειας), είναι στενά συνδεδεμένες με την ιστορία του τόπου τους, αφού, κάθε αλλαγή, είτε θετική είτε αρνητική, και ανεξάρτητη από τις προσωπικές τους επιθυμίες, τους επηρεάζει προσωπικά και συναισθηματικά, παίζοντας σημαντικό ρόλο στις αποφάσεις τους και στην πορεία της ζωής τους.

ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ - ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ "Σαν τα φύλλα του καπνού", εκδ. Ψυχογιός 2014

Ένα ξεχωριστό, νοσταλγικό και πλούσιο από συναισθήματα, (είτε ευχάριστα είτε δυσάρεστα) ταξίδι στο παρελθόν, το οποίο τελικά αποδεικνύεται άρρηκτα συνδεδεμένο με το παρόν, μέσα από το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο των Λ. Ζώτου και Θ. Καραγεωργίου «Σαν τα φύλλα του καπνού». Ο τόπος όπου εξελίσσεται το πιο καθοριστικό μέρος της ιστορίας, είναι η πόλη της Καβάλας και τα χωριά γύρω από τη Χρυσούπολη, των πρώτων δεκαετιών του 20^ου αιώνα, μια περιοχή γεμάτη αντιθέσεις, που δημιουργήθηκαν με το πέρασμα των χρόνων, ανάμεσα στους εμπόρους και στην αστική τάξη που αναδύθηκε και πλούτισε λόγω της καλλιέργειας του καπνού και στους απλούς χωρικούς, είτε ντόπιους είτε πρόσφυγες, εργαζόμενους στα καπνοχώραφα και στις καπναποθήκες, και αγωνιζόμενους για την επιβίωση και για ένα καλύτερο μέλλον για τους ίδιους και τις οικογένειές τους. Το κοινωνικό αυτό περιβάλλον, μεταδίδεται μέσα από τις σελίδες του βιβλίου, με ενάργεια, γλαφυρές περιγραφές τόσο του χώρου όσο και των σκληρών και αντίξοων συνθηκών εργασίας, ρεαλισμό και χωρίς υπερβολές, αφού αποδεικνύεται αναγκαίο για την καλύτερη εξέλιξη και κατανόηση της ιστορίας δύο νέων ανθρώπων, που, από παιδιά συνδέονται με ισχυρούς δεσμούς άδολης παιδικής φιλίας στην αρχή, αγάπης και έρωτα, στη συνέχεια, καθόλου όμως ανέφελα ή ανώδυνα στην πορεία. Με εναλλαγές στην αφήγηση αλλά και στην παράθεση των τόπων, όπου διαδραματίζονται κρίσιμα γεγονότα για τον Νικόλα και την Αρετή, των οποίων οι ζωές κινούνται παράλληλα, ο αναγνώστης παρακολουθεί, με ενδιαφέρον αλλά και αδημονία, τις προσωπικές τους πορείες, από την ενηλικίωση τους έως τη βαθιά ωριμότητά τους, τη διαμόρφωση των χαρακτήρων τους, τα έντονα συναισθήματα και τις καταστάσεις που σταδιακά, βιώνουν, όπως, την απελπισία, την απόγνωση, τον πόνο, την οδύνη, την οργή, την έντονη ματαιοδοξία, την απληστία, την μοναξιά και την προσπάθεια απόκτησης υλικών αγαθών και χρημάτων σε βάρος της οικογενειακής ισορροπίας, των ηθικών αξιών και του αισθήματος δικαίου, έως τη στιγμή που απροσδόκητα, μετά από αποκαλύψεις και ανατροπές, αποκαθίσταται η αλήθεια, έστω και αργά, συνοδευόμενη από συγκίνηση, ανακούφιση, λύτρωση και δικαίωση. Η αρμονική αφήγηση και η ενδιαφέρουσα ιστορία, συνδυάζονται άψογα με το γεγονός ότι, από την αρχή έως το τέλος του βιβλίου,  κατά τη γνώμη μου, δεν έχουν παρεισφρύσει ούτε εξωραισμοί ούτε εξιδανικεύσεις (ειδικά των ηρώων), αλλά αντίθετα, η περιγραφή της πόλης της Καβάλας, των περιχώρων της και της ανθρωπογεωγραφίας της, όπως διαμορφώθηκε κατόπιν της εγκατάστασης των Μικρασιατών Ελλήνων,  και η «μεταφορά» των κοινωνικών στερεοτύπων της εποχής εκείνης, πολύ πιο περιοριστικών και ασφυκτικών σε σύγκριση με τα μεγάλα αστικά κέντρα, είναι ακριβείς,  ανταποκρίνονται στο κλίμα και στην εικόνα που επιθυμούν να αποδώσουν οι συγγραφείς και περικλείουν εύστοχα το «περίγραμμα» εντός του οποίου, θα προκύψουν προβληματισμοί, ερωτηματικά, ακόμα και μηνύματα, ανάλογα των επιλογών των ηρώων. Εμεινα ικανοποιημένη από την ανάγνωση του και, παρά την επιφυλακτικότητά μου (αναφορικά με την από κοινού συγγραφή) έμεινα εντυπωσιασμένη και από το γεγονός, ότι, η συνεργασία των δύο συγγραφέων απέδωσε εξαιρετικά καλά. 

ΡΕΝΑ ΡΩΣΣΗ ΖΑΙΡΗ "Ο χορός της Σαλώμης", εκδ. Ψυχογιός 2014

 Πολύ ωραίο βιβλίο, βαθύτατα συναισθηματικό, γραμμένο με ευαισθησία, εστιάζει από την μια μεριά στις προσωπικότητες και των επτά ανθρώπων, των οποίων οι πορείες συνδέονται αλληλένδετα, είτε μέσα από συγκρούσεις, διαφωνίες, διαφορές είτε μέσα από την θέλησή τους να υπερβούν εμπόδια, να βρουν λύσεις σε αδιέξοδα, (ο καθένας με τον τρόπο του βέβαια), να «αγγίξουν» την ευτυχία και να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους και από την άλλη στα κυρίαρχα στοιχεία που διαμορφώνουν τον ανθρώπινο χαρακτήρα, από τη γέννησή του έως και την ωριμότητά του. Κυρίαρχο συναίσθημα για όλους τους ήρωες, η αγάπη σε όλες της τις μορφές, είτε ως ο απόλυτος και αγνός έρωτας, είτε ως ανεξάντλητη μητρική αγάπη, είτε ακόμα και ως σαρκικός πόθος, ακόμα και ως μία επώδυνη κατάσταση, η οποία «τραυματίζει» και «πληγώνει» τη συντροφικότητα και τον αλληλοσεβασμό. Οι καταστάσεις και τα συναισθήματα που βιώνουν οι επτά άνθρωποι, ήρωες της ιστορίας, αποτελούν ένα «συναισθηματικό καλειδοσκόπιο», αφού κάθε ένας ξεχωριστά, σκέφτεται, προβληματίζεται, πονά, αποφασίζει και ενεργεί διαφορετικά, ανάλογα με τη στιγμή, τα κίνητρά του, τους απώτερους σκοπούς του, τις επιθυμίες του, ακόμα και τους «περιορισμούς» που επιβάλλονται από το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον. Εως ότου ένας «καταλύτης», όπως προσωποποιείται στο φιλόδοξο, εγωιστικό και επικίνδυνο ακόμα, χαρακτήρα της Δήμητρας, «μιας σύγχρονης εκδοχής της Σαλώμης», (ο τίτλος του βιβλίου είναι εξαιρετικά εύστοχος) με απρόσμενο τρόπο, οδηγεί σε αλυσιδωτές αντιδράσεις, αποκαλύψεις, ανατροπές και στο λυτρωτικό τέλος. Ένα βιβλίο με επίκεντρο τον άνθρωπο, με χαρακτήρες στέρεα δομημένους για το ρόλο που κάθε ένας καλείται να διαδραματίσει κατά την εξέλιξη της πλοκής, με άρτιες περιγραφές σκέψεων και συναισθημάτων των ηρώων, με κορύφωση της έντασης στις κρίσιμες στιγμές κατά τις οποίες, οι επτά χαρακτήρες καλούνται να αποφασίσουν για την ίδια τους τη ζωή, και το οποίο κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον μέχρι την τελευταία του σελίδα. Κλείνοντας τον «Τελευταίο χορό της Σαλώμης», διαπιστώνω για άλλη μία φορά, όχι μόνο τη συγγραφική δεινότητα και ικανότητα της Ρένας Ρώσση – Ζαίρη, αλλά και την μοναδική διεισδυτικότητα της γραφής της, αφού, επαληθεύθηκαν πλήρως όσα, μοιράσθηκε μαζί μας στον πρόλογο του βιβλίου, και η ιστορία, που μας αφηγήθηκε, «σμίγει το χθες με το σήμερα, ταξιδεύει στην ίδια τη ζωή, στη χαρά και στον πόνο, στις αλήθειες και στα ψέματα, στις ίντριγκες και στα πάθη». 

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΛΕΒΕΝΤΑΚΗ "Στα μονοπάτια του καπνού", εκδ. Λιβάνη 2014

«Βάδιζα συνετά στο μονοπάτι που η μοίρα επέλεξε να περπατήσω, θάβοντας της ψυχής τα κατάλοιπα με το βλαστό της λησμονιάς, προσπαθώντας να γαληνέψω τη σκέψη μου, ακολουθώντας την αντίστροφη μέτρηση που θα με απελευθέρωνε από κάθε αίσθημα ενοχής».

Ομολογώ, ότι, αν δεν γνώριζα τη συγγραφέα του βιβλίου «Στα μονοπάτια του καπνού», ενός από τα καλύτερα και πιο δυνατά, μυθιστορήματα που διάβασα τον τελευταίο καιρό και ανήκει και σε ένα δύσκολο λογοτεχνικό είδος (αστυνομικό), το οποίο ναι μεν έχει πολλούς φιλαναγνώστες στη χώρα μας, αλλά όχι πολλούς έλληνες συγγραφείς να το προτιμούν, (συγκριτικά με άλλες χώρες πάντα), δεν θα μπορούσα να φαντασθώ, ότι έχει γραφθεί από Ελληνίδα συγγραφέα, (και αποσαφηνίζω, προς αποφυγή παρεξηγήσεων, για το συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος), η οποία κάθε φορά μας εκπλήσσει ακόμα πιο ευχάριστα, αφού υπερβαίνει τις δικές μου (τουλάχιστον) αναγνωστικές προσδοκίες. 

Η περιγραφή στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, λιτή, επαρκής να τονίσει το μυστήριο, που άλλωστε οφείλει να διατρέχει ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, καλεί τον αναγνώστη να γίνει συγκοινωνός των βασικών του ηρώων, στην προσπάθεια διαλεύκανσης δύο εγκλημάτων που φαίνεται να συνδέονται μεταξύ τους με παράδοξο και πάντως όχι ευδιάκριτο, εκ πρώτης όψεως, τρόπο. Η λιτότητα όμως της περίληψης του βιβλίου, δεν προιδεάζει για την εξέλιξη της ιστορίας, η οποία είναι καταιγιστική, θα την έλεγα κινηματογραφική, με εικόνες γλαφυρές χωρίς υπερβολές, (και κυρίως χωρίς να προδίδουν τον/την ένοχο/η, μέχρι το τέλος, προσωπικά δεν είχα την ελάχιστη υπόνοια για την αλήθεια), ρεαλιστικές και σωστά τοποθετημένες και συνδεδεμένες με το χωροχρόνο της αφήγησης, χαρακτήρες ανθρώπινους, με παρελθόν, βιώματα δύσκολα ή επώδυνα, πάθη, αδυναμίες, προβληματισμούς, μυστικά, ενοχές, στοιχεία τα οποία προσδίδουν στα «Μονοπάτια του Καπνού» αληθοφάνεια, και ενισχύουν τα πλανώμενα ερωτήματα, για τα ανεξιχνίαστα εγκλήματα και τους δράστες αυτών, έως και την απόλυτη τελική κορύφωση και αποκάλυψη. 

Καθόλου προβλέψιμη πάντως η ολοκλήρωση της ιστορίας, και με εξέπληξε πολύ ευχάριστα το γεγονός, ότι, η απάντηση στο βασικό ερώτημα μου, ως αναγνώστριας, για την ταυτότητα του/της δολοφόνου αλλά και των κινήτρων του/της, δόθηκε προς το τέλος, (και όχι από τα μέσα του βιβλίου, όπως συμβαίνει πολλές φορές στα αστυνομικά μυθιστορήματα), αφού είχαν πλέον αποκωδικοποιηθεί όλα τα σημεία και στοιχεία που τμηματικά αποκαλύπτονταν, είχαν ερμηνευθεί συμπεριφορές και σκέψεις, και είχαν συνδεθεί τα σημαινόμενα με τα σημαίνοντα. Η τοποθέτηση δε, της ιστορίας χρονικά στον Μεσοπόλεμο και τοπικά στην Καβάλα, εκτός της σύνδεσης με τον τίτλο του βιβλίου, λειτούργησε, μέσω της αφήγησης, ως πιστή αναπαράσταση του κοινωνικού, οικονομικού και πολιτικού (ακόμα) σκηνικού της εποχής, χωρίς να κυριαρχεί εις βάρος της ίδιας της πλοκής, αλλά αντίθετα, ενίσχυσε το μυστήριο που περιέβαλλε τα βασικά πρόσωπα, επειδή το περιβάλλον και οι συνθήκες, συνδιαμόρφωσαν χαρακτήρες και εν τέλει, δικαιολόγησαν συμπεριφορές που, αρχικά, φαίνονται άλογες, αδικαιολόγητες, και ανεξήγητες. Κλείνοντας το βιβλίο, αισθάνθηκα ευτυχής που το κράτησα στα χέρια μου, και απόλαυσα την ανάγνωσή του, σχεδόν χωρίς διακοπή, μπορώ να πω, χαίρομαι δε, ιδιαίτερα που η Βασιλική Λεβεντάκη, τιμά με την αστείρευτη έμπνευσή της και τη χαρισματική πένα της, την αστυνομική λογοτεχνία, αφού μας παραδίδει τόσο έξοχα δείγματα γραφής. 

ΘΑΛΕΙΑ ΚΟΥΝΟΥΝΗ "Η Παναγιά των Δελφινιών", εκδ. Λιβάνη 2015

Θρύλοι και μυστήριο, τρεις διαφορετικοί χαρακτήρες, εξίσου ενδιαφέροντες και οι τρεις, και η αφήγηση της αλληλένδετης με ακατάλυτους δεσμούς ζωής τους, συνθέτουν ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον μυθιστόρημα, που, κατά τη γνώμη μου, εκφεύγει από τα συνηθισμένα, αφού δεν περιορίζεται μόνο στην εξιστόρηση και την περιγραφή, ως αναγκαίους όρους της λογοτεχνίας, αλλά «μεταδίδει» με μοναδικό τρόπο, «μαθήματα» αγάπης, φιλίας, αυταπάρνησης, θυσίας, πίστης, εμπιστοσύνης, αισθήματα που αποτυπώνονται με ένταση και κυριαρχούν στο μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου. Θα μπορούσε να είναι ακόμη και εγχειρίδιο για την αναζήτηση της μίας και μοναδικής αλήθειας κάθε ανθρώπου με βάση τα βιώματά του και το περιβάλλον του, την ανατροφή του και την αγάπη που εισπράττει και στη συνέχεια προσφέρει. Αναδεικνύει μέσα από την αφήγηση και τις χρονικές εναλλαγές, σκέψεις και προβληματισμούς που θεωρώ, ότι αφορούν ζητήματα διαχρονικά και αιώνια και κυρίως πανανθρώπινα, για την πίστη και την αμφιβολία, και ως συγγραφικό πλεονέκτημα θεωρώ ότι ακριβώς χάρη στον τρόπο γραφής του, προσεγγίζει τα θέματα αυτά , όχι απλώς ως ένα στοιχείο αναγκαίο της πλοκής, αλλά με ευαισθησία, μέτρο και φιλοσοφική διάθεση, όπως τους αρμόζει.

Ένα απόσπασμα από τις πρώτες σελίδες του, νομίζω ότι είναι αντιπροσωπευτικό της συνέχειας που καλεί τον αναγνώστη να ανακαλύψει.

«Η ιστορία τους κρύβει κάτι πολύτιμο. Αυτό που τους ενώνει είναι κάτι παραπάνω από αγάπη. Υπάρχει στ’ αλήθεια κάτι παραπάνω από την αγάπη ; Κάτι πιο δυνατό ; Ισως όχι. Όμως για να υπάρξει η αγάπη, πρέπει πρώτα να υπάρξει η ζωή. Ή αυτό που οι άνθρωποι ονομάζουν ζωή. Θα σου μιλήσω λοιπόν για τη ζωή τους. Κι αυτό το παραπάνω που ενώνει τη Θεοδώρα, τον Φίλιππο και τη Σαπφώ θα σ΄αφήσει να το ανακαλύψεις μόνος σου. Αλλωστε αυτό είναι μαγεία. Να ανακαλύπτεις, Να εμφανίζεται απρόσμενα μπροστά σου αυτό που αγνοείς».   

Τα εύσημα στη συγγραφέα, εύχομαι να είναι πολλά για την υπέροχη «Παναγιά των Δελφινιών», γιατί πραγματικά της αξίζουν, διότι αισθάνθηκα πέραν της αναγνωστικής ικανοποίησης των προσδοκιών μου (και με το παραπάνω), ότι η συγγραφέας με ωριμότητα, οξυδέρκεια και σεβασμό στην πολυπλοκότητα της ανθρώπινης φύσης, έθιξε εύστοχα με το θέμα που επέλεξε, την ουσία της προσωπικής πορείας και διαδρομής μας…..αφήνοντας τον κάθε αναγνώστη να αναρωτηθεί και να αποφασίσει…… 

ΣΤΕΛΛΑ ΒΡΕΤΟΥ "Τα κόκκινα λουστρίνια", εκδ. Ωκεανίδα 2015

Το πρώτο μυθιστόρημα της Στέλλας Βρετού, με κέρδισε και μου άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις, και εύχομαι ειλικρινά η συνέχεια σε όλες τις συγγραφικές της προσπάθειες, στο μέλλον, να είναι ακόμα καλύτερη.

Ενα ελληνικό μυθιστόρημα, με την έννοια, ότι η εξέλιξη της πλοκής, αφορά την οικογένεια της μικρής Νένας, με τα «κόκκινα λουστρίνια», που ξεκίνησε τη ζωή της από την Κωνσταντινούπολη για να καταλήξει στην Αθήνα. Οι σκέψεις και τα συναισθήματα της (ενήλικης πια) Νένας, που έχει μεγαλώσει και ωριμάσει, και αποτίει φόρο τιμής στους αγαπημένους της ανθρώπους, αφηγούμενη τις πιο σημαντικές στιγμές τους, περικλείεται σε μία τελευταία της πρόταση   «….Μεγάλη τύχη να μπορείς να ψαχουλέψεις τις ρίζες σου, να κάνεις τις ίδιες διαδρομές, τα ίδια ταξίδια…». 

Η ιστορία της οικογένειας της μικρής Νένας με τα κόκκινα λουστρίνια, σύμβολο αθωότητας και σημείο αναφοράς και αναμνήσεων, μίας εποχής περασμένης, αλλά, σίγουρα με το ανεπαίσθητο άρωμα του παλιού καιρού και της γλυκιάς νοσταλγίας. Ανατρέχουμε μαζί με την μικρή Νένα, στις ρίζες της, στην πορεία της οικογένειάς της και των δικών της ανθρώπων, με τις χαρές, τις λύπες, τα όνειρα, τις προσδοκίες, τις διαψεύσεις, τις απώλειες, τις προσπάθειες για μια καλύτερη ζωή, στοιχεία που αποτυπώνονται με ρεαλισμό, αμεσότητα αλλά και με τρυφερότητα, χωρίς εξωραισμούς ή υπερβολές, με τα συναισθήματα της νοσταλγίας και της συγκίνησης, να κυριαρχούν στην αφήγηση, αφήνοντας στο τέλος ένα αίσθημα αισιοδοξίας για τη ζωή που, έτσι και αλλιώς συνεχίζεται, αρκεί να μην λησμονούμε όλα εκείνα τα πρόσωπα και τις αναμνήσεις, που, είτε εμπειρικά είτε συνδυαστικά, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ίδιας μας της ζωής. Ενα μυθιστόρημα που κυλάει σαν νερό, με επίκεντρο τον άνθρωπο,  και μεταφέρει τον αναγνώστη με τις ολοζώντανες περιγραφές, είτε, στην Κωνσταντινούπολη από τις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα με τον ακμάζοντα Ελληνισμό της έως και τα μέσα του ιδίου αιώνα, που ξεκίνησαν συστηματικά, ο εκφοβισμός, η καταπίεση για να επακολουθήσουν η απομάκρυνση και ο αφανισμός, είτε στην Οδησσό της Μαύρης Θάλασσας, όπου και εκεί Ελληνες  διαπρέπουν, αγωνίζονται και αφήνουν το στίγμα τους. Η διαδρομή μίας πολυπρόσωπης οικογένειας, στη διάρκεια ενός και πλέον αιώνα, από τη Ζάκυνθο έως την Αθήνα, με πολλούς και ενδιαφέροντες χαρακτήρες, οι οποίοι, παρά τη διαφορετικότητά τους, τις διαφωνίες και τις αντιθέσεις τους, και τα γεγονότα της ιστορίας που αναμφισβήτητα επηρεάζουν και διαμορφώνουν την κοινωνική συνοχή και τους ανθρώπινους δεσμούς, συνυπάρχουν, συμβιώνουν και συνδημιουργούν, ένα οικογενειακό περιβάλλον, με αγάπη και αλληλοκατανόηση, θεμελιωμένο πάνω σε αξίες, όπως η οικογένεια, η αληθινή φιλία, η εκτίμηση, ο σεβασμός και η φιλαλληλία. Ένα μυθιστόρημα, κοινωνικό, αληθινό και βαθύτατα συγκινητικό που αξίζει της προσοχής μας, γραμμένο με ευαισθησία και σεβασμό, για τα περασμένα, αλλά όχι ξεχασμένα.      

        

ΑΛΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ - ΓΙΩΤΑΚΟΥ "Καληνύχτα τώρα Μάνο", εκδ. Μ. Σιδέρη 2014

Ο τίτλος του νέου βιβλίου της Αλίκης Οικονόμου – Γιωτάκου, μπορεί να παραπέμπει στο τέλος ή στη λήξη μίας κατάστασης, στην πραγματικότητα όμως, φθάνοντας στα τελευταία κεφάλαια της ιστορίας του βασικού πρωταγωνιστή, του Μάνου, ως αναγνώστρια, αισθάνθηκα αισιόδοξη και λήπτρια ελπιδοφόρων μηνυμάτων.  Μέσα από ένα πολυπρόσωπο μυθιστόρημα, καλογραμμένο και προσεγμένο στη λεπτομέρεια, γνωρίζουμε το βασικό πρόσωπο της ιστορίας τον Μάνο, γύρω από τον οποίο, κινούνται, διαβιώνουν και εμπλέκονται και άλλα πρόσωπα, που θα διαδραματίσουν περισσότερο ή λιγότερο σημαντικό ρόλο στη ζωή του, η οποία θα κλονισθεί ισχυρά από μία απροσδόκητη ανατροπή, που συνιστά άλλωστε και τον «καμβά» πάνω στον οποίο ξετυλίγεται η ιστορία, βήμα βήμα, μέχρι το τέλος. Αφήγηση απόλυτα ισορροπημένη, με εναλλαγές που αρμόζουν στην εξέλιξη της πλοκής, με αποτέλεσμα η γραφή να μην είναι μονοδιάστατη, αλλά αντίθετα να παρουσιάζει διακυμάνσεις, μεταξύ αμεσότητας, ρεαλισμού, λυρικότητας αλλά και διεισδυτικότητας.  Διέκρινα και εντυπωσιάσθηκα από την αλήθεια που μετέδωσε η συγγραφέας, κατά την άμεση και ρεαλιστική περιγραφή των δύσκολων στιγμών που βιώνει ο ήρωάς της και θαύμασα τη λυρικότητα στις περιγραφές των τόπων, όπου κινούνται τα κύρια και τα δευτερεύοντα πρόσωπα,  είτε με αναφορές στην αναπόδραστη σύνδεση του κάθε ανθρώπου με το γενέθλιο τόπο του είτε για να τονισθεί το «θάμπος» που προκαλεί ο έντονος και σύγχρονος τρόπος ζωής και πόσο διαβρωτικός μπορεί αυτός να αποδειχθεί, όταν οι ηθικές αξίες είναι ανύπαρκτες, η συνείδηση έχει καταστεί έρμαιο της ματαιοδοξίας και το κέρδος έχει γίνει αυτοσκοπός. Η αφήγηση όμως, δεν υπολείπεται καθόλου, αναφορικά με τη διεισδυτικότητα, ως προς την αποτύπωση του ψυχισμού των προσώπων, τα αίτια (κρυφά ή φανερά), που, «δικαιολογούν» τη συμπεριφορά τους, τις πράξεις και τις ενέργειές τους, τις βαθύτερες σκέψεις τους, τις ανάγκες τους, τα όνειρά τους, τα συναισθήματά τους που παραλλάσσουν ανάλογα με τις συνθήκες, το περιβάλλον και τις καταστάσεις, αξιοσημείωτα δε, κατά την άποψή μου, η προσωπική πορεία και η διαδρομή κάθε προσώπου, όπως τις γνωρίζουμε, κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, εναρμονίζονται άριστα με τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα που εγείρονται, είτε πραγματικά είτε φιλοσοφικά, αλλά και με τα τελικά μηνύματα που κομίζει προς εμάς τους αναγνώστες η συγγραφέας. Η ιστορία ή περιπέτεια του Μάνου, όπως μας την αφηγείται η συγγραφέας, οι δοκιμασίες τις οποίες υφίσταται, το ψυχικό άλγος, το αίσθημα της αδικίας, η δικαίωση, η πίστη στις αξίες της οικογένειας, της φιλίας, η αναζήτηση της αληθινής αγάπης, της συντροφικότητας, ο σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή και η αξία της προσφοράς προς το συνάνθρωπο, η αποδοχή του «άλλου» παρά τις κοινωνικές αντιθέσεις, η κατανόηση της ανθρώπινης αδυναμίας, και η δύναμη για συγχώρεση, όταν η μεταμέλεια και η συνειδητοποίηση των σφαλμάτων είναι γνήσια και ειλικρινής, θα μπορούσε, να είναι η ιστορία ή μέρος της ζωής, κάθε ενός ή κάθε μίας από εμάς, αφού στην καθημερινότητά μας, όλα αυτά τα θέματα και ζητήματα που προσεγγίζονται με σπουδαίο τρόπο, από τη συγγραφέα, συχνά μας ταλανίζουν και μας απασχολούν. Και για αυτό το λόγο, και κατά την προσωπική μου άποψη, ο τίτλος του βιβλίου, δεν υποδηλώνει το τέλος ή τον αποχαιρετισμό, αλλά μία νέα αρχή, όταν μας προσφέρεται η δυνατότητα για τούτο, έστω και με επώδυνο τρόπο, δεχόμενοι ότι  μοναδικός οδηγός στη ζωή μας, είναι η αγάπη. Οσα εισέπραξα από την ανάγνωση του βιβλίου της Α. Οικονόμου – Γιωτάκου, συνοψίζονται στην εξής φράση που επέλεξα «Τελικά η ζωή μας οδηγείται από την αγάπη. Αυτή αποτελεί έναν οδικό κώδικα, μια τεχνολογία της ύπαρξης, έναν οδηγό για το επικίνδυνο ταξίδι της ζωής, στο οποίο ριχτήκαμε όλοι και η αγάπη είναι το αξεπέραστο όπλο για να μπορέσει κάποιος να καταφέρει να αλλάξει και τον πιο σκληρό χαρακτήρα», απολύτως αληθινό και, αν θελήσουμε, πραγματοποιήσιμο. Ένα βιβλίο, που, με έξοχο και σοφό τρόπο, αφυπνίζει συνειδήσεις, εγείρει υπαρξιακά και φιλοσοφικά ερωτήματα, και μεταδίδει θετικά μηνύματα, επάξια συνέχεια της πρώτης συγγραφικής προσπάθειας της Α. Οικονόμου – Γιωτάκου.

ΤΕΣΥ ΜΠΑΙΛΑ "Το μυστικό ήταν η ζάχαρη", εκδ. Ψυχογιός 2014

«ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΠΡΩΤΑ νὰ ὁρίσω μὲ ποιὰ σημασία θὰ χρησιμοποιήσω τὸν ὅρο «λογοτέχνης». Θὰ ἐννοῶ τὸ συγγραφέα ποὺ τὸ γράψιμο εἶναι γι' αὐτὸν πρῶτα ἀπ' ὅλα τέχνη, ποὺ τὸν ἀπασχολεῖ τὸ ὕφος ὅσο καὶ τὸ περιεχόμενο, καὶ ποὺ γιὰ νὰ καταλάβεις τὰ ἔργα του πρέπει καὶ τὸ ὕφος του νὰ νοιώσεις καὶ τὸ περιεχόμενό τους νὰ καταλάβεις».

Κλείνοντας το «Μυστικό ήταν η ζάχαρη», ανέτρεξα στον ορισμό του Τ. Ελιοτ, με την απόλυτη πεποίθηση, ότι η Τέσυ Μπάιλα, από την πρώτη έως την τελευταία λέξη του τελευταίου βιβλίου της, τίμησε, στο ακέραιο, τον ανωτέρω ορισμό. Ενα πολύ δυνατό βιβλίο, το οποίο παρασύρει τον αναγνώστη, και τον μεταφέρει νοερά, στην προπολεμική, και μετέπειτα στην γερμανοκρατούμενη Κρήτη, και στη συνέχεια, στον Πειραιά και στις γειτονιές του, τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες.   Οι περιγραφές της Κρήτης, την περίοδο του Μεσοπολέμου, της Κατοχής, των ανθρώπων της, της κοινωνίας εκείνης της εποχής, με τα ήθη, τα έθιμά της, τους άγραφους και εθιμικούς κώδικες, τις προκαταλήψεις και τις ριζωμένες, από χρόνια ολόκληρα, συνήθειες, είναι όχι απλώς εξαιρετικές, αλλά μοναδικές, αφού συνδέουν άρρηκτα τη μυθοπλασία με την ιστορία του νησιού, είναι δοσμένες με ρεαλισμό και αμεσότητα, η χρήση δε, της κρητικής διαλέκτου, σε όλο σχεδόν το βιβλίο, είναι εντυπωσιακή. Η εξιστόρηση της ζωής της Κατίνας, από την μικρή της ηλικία έως και τη στιγμή που αποφασίζει να ακολουθήσει τον Θέμελη, ανταποκρίνονται απόλυτα στον τρόπο ζωής  και στη θέση των γυναικών, εκείνης της εποχής, τον στενά ανδροκρατούμενο και περιορισμένο, ενώ και ο χαρακτήρας της Κωνσταντάκαινας, της μητέρας της Κατίνας, είναι τόσο στέρεα δομημένος και πλασμένος με τέτοιο τρόπο, που την αναδεικνύει σε ηρωική μορφή, μία μάνα απόλυτα αφοσιωμένη στα παιδιά της, που ξεχειλίζει τρυφερότητα και αγάπη, και μόνο της μέλημα είναι να προσφέρει, με αυταπάρνηση και με τη δική της αλάνθαστη σοφία στην οικογένειά της, γλυκαίνοντας τη ζωή τους με «ζάχαρη» και με τον καλό της το λόγο. Ωστόσο η ζωή της Κατίνας, δεν εξελίσσεται εύκολα. Με τρόπο αβίαστο θα έλεγα και φυσικό, αφού η Κατίνα, μπορεί να μεγάλωσε σε ένα κλειστό και αυστηρά κοινωνικό περιβάλλον, αλλά το πείσμα της και ο ανεξάρτητος χαρακτήρας της, τη χαρακτηρίζουν από μικρό παιδί, στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, μεταφερόμαστε στη Δραπετσώνα της δεκαετίας του 1950, όπου η ηρωίδα, ακολουθώντας την καρδιά της και τα συναισθήματα της, και την άδολη αγάπη και αφοσίωση της στον Θέμελη, μετατρέπεται εν γνώσει της σε θύμα, και βιώνει συναισθήματα απόγνωσης και απόρριψης, αγωνίας και μάταιης ελπίδας, υπομένοντας έως το τέλος, μία άνιση συναισθηματικά σχέση. Η πορεία της Κατίνας, έως το τέλος της ζωής της, μας μεταφέρεται ως ένας συνεχής αγώνας επιβίωσης, ανοχής, και στωικότητας, για τον οποίο ωστόσο δεν μετανιώνει, αλλά αποδέχεται με εγκαρτέρηση και με περηφάνια, «αυτή την περηφάνια που μπορεί κανείς να δοκιμάσει όταν συλλογιστεί το παρελθόν του και βρει τη δύναμη να το αγαπήσει». Και νομίζω πως ακριβώς επειδή η Τέσυ Μπάιλα, δεν εξιδανικεύει τη ζωή της Κατίνας, αλλά έχει «κτίσει» μία προσωπικότητα ατόφια, αληθινή, και γνήσια, με τα προτερήματα και τα ελαττώματά της, επιβεβαιώνεται η φράση της Κωνσταντάκαινας, που τη συναντούμε από την αρχή του βιβλίου έως το τέλος : «Η ζωή μοιάζει με παραμύθι. Μια που αρχίζεις να το μιλείς, δεν ξέρεις αν θα’χει δράκους ή πριγκιπόπουλα». 

Οφείλω δε, να πω, και λόγω καταγωγής, ότι, ένιωσα μεγάλη συγκίνηση, διαβάζοντας τα κεφάλαια του βιβλίου που αναφέρονται στην περίοδο από την Μάχη της Κρήτης έως και την απελευθέρωση του νησιού, αφού όλα όσα περιγράφονται σε αυτά,  η αγριότητα του κατακτητή, η κρητική υπερηφάνεια και η λεβεντιά και η αγάπη των απλών ανθρώπων για τον τόπο τους και ο αγώνας για την ελευθερία, ανταποκρίνονται απόλυτα στην ιστορία του νησιού μας και στην κρητική παράδοση.

ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΛΑΠΑΤΑ "Η χήρα του Πειραιά", εκδ. Καστανιώτη 2014

Η ελπίδα και ευχή της συγγραφέως, ότι μέσα από τις σελίδες του, μπορούσαμε να βρούμε, κάποιες ομοιότητες με δύσκολες καταστάσεις της ζωής μας και κάποια πρόταση για αυτοβοήθεια, αντλούμενες από την ευνόητη προσδοκία το έργο της, να βρει ανταπόκριση όχι μόνο ως μυθοπλασία, αλλά και ως έργο που αφυπνίζει και με βαθύτερο τρόπο τον αναγνώστη, πραγματοποιήθηκαν, κατά τη δική μου (πάντα) κρίση. Στους δύσκολους καιρούς που ζούμε, και συγκαταλέγω τον εαυτό μου, μεταξύ εκείνων που βιώνουν την απώλεια της ευημερίας, σε ελάχιστο βαθμό μεν, αλλά σίγουρα, τα πράγματα δεν είναι όπως ήταν και όπως τα είχαμε συνηθίσει, μπορώ να πω, ότι "Η χήρα του Πειραιά" κατά τη γνώμη μου, είναι ένα αισιόδοξο, με πολλά μηνύματα βιβλίο και, ας μου επιτραπεί η φράση "σοφό". Κρατώ στην μνήμη μου, κάποιες φράσεις από τις τελευταίες σελίδες του, όταν πια η Λάουρα, έχει βιώσει το πένθος της, και αντικρίζει ξανά τη ζωή. Μέσα από το νοερό γράμμα της Λάουρας προς τον Φίλιππο : "....Βρήκα τη δύναμη και άντεξα την ερημιά της απουσίας σου, αλλά ο Νικηφόρος Μάξιμος στάθηκε πιο δυνατός από τον πόνο μου, γιατί με κοιτάζει, όπως με κοίταζες και εσύ Αντζουλε....Είναι ένα δώρο. Είναι η ίδια η ζωή που επιστρέφει. Ψάχνοντας να γνωρίσω το θάνατο, πόνο μου, γιατί με κοιτάζει, όπως με κοίταζες και εσύ Αντζουλε....Είναι ένα δώρο. Είναι η ίδια η ζωή που επιστρέφει. Ψάχνοντας να γνωρίσω το θάνατο, να μάθω το "γιατί" της αβάσταχτης απουσίας σου, βρήκα την όρεξη να ζήσω και κατάλαβα πως η θεραπεία από τις μεγάλες απώλειες έρχεται με το ν' αφήσω χώρο στη ζωή μου για να συμβούν όλα. Χώρο για πένθος, για δυστυχία, για ανακούφιση, αλλά και για χαρά, για φιλία και έρωτα. ....". 

Το βιβλίο "Η χήρα του Πειραιά" πραγματικά με συνεπήρε, και με τη γραφή του, και με την εμβάθυνση και ανάλυση της ψυχολογίας των ηρώων του, και με την εξέλιξή του, η οποία σε εμένα φάνηκε απολύτως φυσική και πολύ ανθρώπινη. Να πω τέλος, ότι ενθουσιάσθηκα με τις περιγραφές του αγαπημένου μου Πειραιά, αφού μένω στην περιοχή, και νοερά βρέθηκα να περπατώ μαζί με τους ήρωες στην πόλη των αρχών του περασμένου αιώνα, η οποία ακόμα και μετά από τόσα χρόνια και τη φθορά, όπως συμβαίνει με τις πόλεις, είναι ακόμα κομμάτι της ζωής μας.

Κρατώ την τελευταία φράση του βιβλίου "Και τότε, έτσι απλά, όπως το ξημέρωμα της καινούριας μέρας, όπως η καλοκαιρία μετά την καταιγίδα, συνειδητοποιεί πως αληθινή ευτυχία είναι η αγάπη για τη ζωή", αναλογιζόμενη ότι, η συγγραφέας σε μία πρόταση λιτή, απέριττη και ανεπιτήδευτη, περικλείει το βαθύτερο νόημα ή μήνυμα, όπως και αν το χαρακτηρίσει κανείς, που μπορεί ακόμα και ο πιο απαιτητικός αναγνώστης να αποκομίσει από τη γνωριμία του με τη γραφή της. 

ΕΛΕΩΝΟΡΑ ΣΟΥΡΛΑΓΚΑ "Πάσπορτ, μία αληθινή περιπέτεια", εκδ. Κέδρος 2012

Αργησα να το ....ανακαλύψω. ...ίσως γιατί ο τίτλος του παραπέμπει σε άλλο λογοτεχνικό είδος, ή φανταζόμουν μυθοπλασία βασισμένη σε πραγματικά περιστατικά (που είναι και πιο σύνηθες). Εκανα λάθος διότι είναι κυριολεκτικά η αφήγηση της "περιπλάνησης" της Ε. Σουρλάγκα, όπως η ίδια ονομάζει την προσωπική της ιστορία που είχε σχέση με το κυριότερο αγαθό όλων, την υγεία και τον τρόπο που χειρίσθηκε την "περιπέτεια" αυτή και πως, τελικά, κατάφερε να την ξεπεράσει. Ειλικρίνεια, (οι χαρακτήρες του βιβλίου είναι υπαρκτοί, δεν έχουν αλλαχθεί ούτε τα ονόματα, όπως και οι διάλογοι !!!!!!!), αυθορμητισμός, αμεσότητα, ρεαλισμός, χιούμορ (όσο απίστευτο και αν φαίνεται, .....δίνοντας στην ασθένεια της μέχρι και .... ανδρικό όνομα !!!!), συγκίνηση και κυρίως μάθημα αξιοπρέπειας, ψυχικής δύναμης και θάρρους. Η αφήγηση ρέει, όχι μόνο γιατί ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα που βίωσε η ίδια η γράφουσα, που είχε το σθένος να χαρακτηρίσει την ασθένειά της "μια αληθινή περιπέτεια", αλλά γιατί μοιράζεται σκέψεις και συναισθήματα με όσους διαβάσαμε το βιβλίο της, πάσχοντες ή μη, με τόσο λυτρωτικό τρόπο, θα έλεγα, με τρυφερότητα και ευαισθησία, χωρίς ίχνος αυτολύπησης ή ηττοπάθειας, αλλά με αγάπη για τη ζωή και την κάθε ημέρα της.....Τουλάχιστον αυτό εισέπραξα εγώ, κλείνοντας την τελευταία του σελίδα.....Ομολογώ ότι με εξέπληξε πολύ ευχάριστα.

Ενα πολύ μικρό απόσπασμα : 

"....Στεκόμουν στο κατάστρωμα, περιτριγυρισμένη από αυτή την ανατολή που μιλούσε, μύριζε και κουνιόταν. Η ανατολή συνέβαινε παντού γύρω μου, με πλησίαζε, με δοκίμαζε, με σαγήνευε και τελικά με κατάπιε. Εκανα ένα γενναίο μακροβούτι μέσα της, έγινα ένα κομμάτι της, μια στάλα αφρός, ένα φτερό γλάρου, ένας κόκκος άμμου, ένα ίχνος από άυλο ροζ και τίποτε μα τίποτα δεν υπήρχε πια, παρά μονάχα το ξεκίνημα μιας μέρας που περικλείει το ξεκίνημα όλης της ζωής. Είχα τις ίδιες απέραντες πιθανότητας να ζήσω ή να χαθώ με όλα τα πλάσματα, τα χρώματα και τα υλικά αυτής της μίας, ενιαίας και μοναδικής ζωής που τώρα μόλις ξεκινούσε και κάθε μέρα ξεκινούσε, ξανά και ξανά και για πάντα…….."

ΝΙΚΟΛ ΑΝΝΑ ΜΑΝΙΑΤΗ "Εκπτωτος Αγγελος", εκδ. Ψυχογιός 2015

 Πάντα κάθε βιβλίο της κ. Μανιάτη, θίγει ζητήματα, είτε κοινωνικά είτε σε σχέση με την ανθρώπινη φύση και τις συνέπειές τους, μέσα στο περιβάλλον που κάθε ένας/κάθε μία από εμάς κινούμαστε και ζούμε. Το τελευταίο της βιβλίο, ασχολείται με την ιστορία της Σοφίας, ενός παιδιού, που βιώνει άθελά του μία κατάσταση, η οποία μπορεί, να θεωρείται αποτρόπαια μεν, συνηθισμένη δε (ίσως ακούγεται περίεργο, αλλά στην εποχή μας, κατά την κρίση μου, συμβαίνει), ωστόσο στη συγκεκριμένη περίπτωση, η συγγραφέας δεν παραμένει απλώς στην εξιστόρηση ή στην αποτύπωση και περιγραφή της βαρύτητας των γεγονότων. Ο "Έκπτωτος Αγγελος", θα μπορούσε άριστα να θεωρηθεί και ψυχογραφική μελέτη για τις επιπτώσεις της άρνησης, της απόρριψης και της έλλειψης συναισθηματικής ασφάλειας, που "εισπράττει" ένα παιδί σε τρυφερή ηλικία, και το ακολουθούν στην πορεία του προς την ενηλικίωση. Επιπτώσεις που δεν περιορίζονται μόνο σε έντονη ανασφάλεια, ή σε δυσκολία κοινωνικής προσαρμογής, αλλά πολύ βαθύτερες και πολλές φορές δυσδιάκριτες ή μη αντιληπτές από το στενό περιβάλλον, όχι λόγω αδιαφορίας, αλλά λόγω άγνοιας. Στον "Εκπτωτο Αγγελο" η μικρή ηρωίδα, η Σοφία με τις σκέψεις και τις αντιδράσεις της, προκαλεί πολλά και διαφορετικά συναισθήματα, όλα τόσο έντονα και δυνατά, και αυτό είναι (πλέον της λογοτεχνικής αξίας του βιβλίου), προσωπικά για εμένα το σπουδαιότερο επίτευγμα της συγγραφέως. Εκκινούμενη από πραγματικό περιστατικό, όπως διάβασα σε συνέντευξή της, επέλεξε να ασχοληθεί συγγραφικά, με ευαισθησία και χωρίς υπερβολές, με ένα δύσκολο θέμα, που μας αφορά όλους, είτε ατομικά είτε συλλογικά, "μεταφέροντας" κατά μία έννοια, τις παιδικές ανησυχίες και φόβους, που πολλές φορές αδυνατούν να εκφρασθούν, προς τα έξω, με πολύ διαφορετικό τρόπο. 

ΠΕΝΥ ΠΑΠΑΔΑΚΗ "Παιχνίδια ζωής", εκδ. Ψυχογιός, 2010

«….Ο Θεός υπάρχει. Στο καλό που κάνουμε, στη βοήθεια που δίνουμε, στην αγάπη που νιώθουμε και σ΄ όλα αυτά που έχουμε και που μας κάνουν ευτυχισμένους. Είναι μέσα μας και εσύ τον κουβαλάς. Μην κολλάς σε έναν θάνατο. Η ζωή είναι αθάνατη, όχι οι άνθρωποι. Και η ζωή είναι όμορφη ακόμα και μέσα από την ασχήμια της. ….».

Το απόσπασμα το οποίο ξεχώρισα από τα «Παιχνίδια Ζωής» (μέσα σε πολλά άλλα), νομίζω, ότι είναι από εκείνα που δίνουν το στίγμα του βιβλίου,  αφού μέσα από τις σελίδες του, και την πορεία της ζωής της Νίκης, (η οποία συνδέεται άρρηκτα με τη ζωή της Ελπίδας, με τρόπο μεταφυσικό, μπορώ να πω, αλλά και τόσο αληθινό ταυτόχρονα),  μεταδίδονται  στον αναγνώστη μηνύματα για την ανθρώπινη ζωή. Γραμμένο με ευαισθησία, τρυφερότητα, πολυεπίπεδο και πολυπρόσωπο, το βιβλίο της Πένυς Παπαδάκη, είναι ένα λογοτεχνικό «ερέθισμα» για το μυαλό και την ψυχή του αναγνώστη που αναζητά κάτι περισσότερο από μία ιστορία, γραμμένη με μυθοπλαστικό τρόπο.  Η Νίκη, η ηρωίδα της ιστορίας, γνωρίζει στην ενήλικη και ώριμη ζωή της πια, και από δική της επιλογή, ορμώμενη από δική της εσωτερική ανάγκη, ανθρώπους διαφορετικούς από την ίδια αλλά και μεταξύ τους, κάποιοι από αυτούς στην πορεία συνδέονται μεταξύ τους, κάποιοι άλλοι θα της δώσουν την ευκαιρία να βιώσει και να κατανοήσει γεγονότα και καταστάσεις, τα οποία προηγουμένως τα αντιμετώπιζε περισσότερο αποστασιοποιημένα. Ολοι όμως, και ο καθένας ξεχωριστά, θα της δώσουν την ευκαιρία, να αναμετρηθεί με τις ψυχικές της αντοχές, να προσφέρει τη βοήθειά της  και τη συμπαράστασή της με το δικό της τρόπο, να νιώσει αληθινά τους ανθρώπους που η ίδια επέλεξε να πορευθεί μαζί τους, να δώσει από το περίσσευμα της αγάπης της, για να  γαληνέψει και η δική της ψυχή στο τέλος. Τα «Παιχνίδια Ζωής» τελικά μας μεταφέρουν και μηνύματα ζωής : πόσο βαρύνουν στη συνείδηση μας και στην ψυχή μας, και μας ενοχλούν λίγο ή πολύ, οι επιλογές μας, οι αποφάσεις μας, οι συμπεριφορές μας απέναντι στους δικούς μας ανθρώπους, ο χρόνος, τον οποίο πολλές φορές δεν μετράμε και θεωρούμε ότι μας δίνεται απεριόριστα για να δείξουμε τα αληθινά μας αισθήματα, και πως μπορούμε όλες αυτές τις αμφιβολίες, τους προβληματισμούς, ακόμα και τις ενοχές, να τα αμβλύνουμε, (τουλάχιστον) με έναν μοναδικό και μόνο τρόπο, την ανιδιοτελή αγάπη και το ενδιαφέρον για τον συνάνθρωπο, όσο δύσκολο και αν είναι στην εποχή μας, γιατί ποτέ δεν είναι αργά. 

ΝΙΚΟΛ ΑΝΝΑ ΜΑΝΙΑΤΗ "Ο ύπνος των χιλίων ημερών", εκδ. Ψυχογιός 2013

Ο «Υπνος των χιλίων ημερών», πραγματεύεται με εξαιρετική ευαισθησία, ένα θέμα, κοινωνικό, ανθρώπινο, το οποίο απασχολεί, αν όχι όλους μας, σίγουρα πολύ κόσμο, είτε έχει γίνει κοινωνός του είτε όχι, αφού σχετίζεται άμεσα με την ανθρώπινη ψυχή. Τέσσερις διαφορετικοί άνθρωποι και χαρακτήρες, τέσσερις προσωπικότητες, των οποίων η ζωή μπλέκεται με δυσάρεστο και απροσδόκητο τρόπο, καλούνται σε κρίσιμες στιγμές να δείξουν αγάπη, υπομονή, εγκαρτέρηση, κατανόηση, θάρρος, πίστη και να ξεπεράσουν προβλήματα και δυσκολίες, που φαίνονται αξεπέραστα. Ο πυρήνας του βιβλίου, έχει σχέση τόσο με τον αθέατο ανθρώπινο ψυχισμό όσο και με τα ψυχικά βάρη, τις ανασφάλειες, τις εμμονές, τους φόβους, τα διλήμματα, που κάθε άνθρωπος στη ζωή του, κάποια στιγμή καλείται να αντιμετωπίσει. Οι ζωντανές και ρεαλιστικές περιγραφές, η αμεσότητα της γραφής, ο τρόπος ιδίως που με εμβόλιμα κεφάλαια, ζούμε την αγωνία του πρωταγωνιστή, κατά τη διάρκεια της «περιπλάνησης» και του «ταξιδιού» του, η ψυχολογική εμβάθυνση της συγγραφέως στους χαρακτήρες των ηρώων, κατά την εξέλιξη της ιστορίας, ακόμα και το γεγονός, ότι κάθε ένας από τους πρωταγωνιστές της (η Ολυμπία, η Μαρίνα, η Καίτη), ερμηνεύει διαφορετικά ανάλογα με τις πεποιθήσεις του, τη δεινή θέση του Σπύρου, και ο αναγνώστης αφήνεται «ελεύθερος» να σκεφθεί και να διερωτηθεί για το σχεδόν μεταφυσικό χαρακτήρα της «επιστροφής» του, καθιστούν τον «Υπνο των χιλίων ημερών» ένα εξαιρετικό κοινωνικό μυθιστόρημα, το οποίο συγκινεί, ευαισθητοποιεί, προβληματίζει , διεγείρει τις σκέψεις μας και τις απορίες μας, για την τρωτή φύση του ανθρώπου, τη δύναμη που διαθέτει για να υπερβεί τις δυσκολίες και τα προβλήματα, μικρά ή μεγάλα,  ή, ακόμα, και  την αδυναμία, να αποδεχθεί την πραγματικότητα, που οδηγεί σε μεγαλύτερο πόνο. Και όπως αποδεικνύεται, για άλλη μία φορά, η Νικόλ Αννα Μανιάτη, εκτός από τη συγγραφική δεινότητα που τη διακρίνει σε όλα της τα βιβλία, κάθε φορά μας εκπλήσσει, ακόμα πιο ευχάριστα, με την ικανότητά της, να μας κάνει συγκοινωνούς των σκέψεων της, μέσα από τα δημιουργήματά της. 

ΚΑΙΤΗ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΥ "Στα όρια", εκδόσεις Μελίχρυσος

Το συγκεκριμένο βιβλίο αποδεικνύει πως, ένα βιβλίο, γραμμένο πριν από εξήντα και πλέον χρόνια,   μία αληθινή ιστορία, μπορεί να συγκινεί ακόμα και σήμερα, και να αποκτά ακόμα μεγαλύτερο αναγνωστικό κοινό, παρά το γεγονός, ότι η συγγραφέας του, σήμερα είναι μεγάλης ηλικίας και ουδέποτε το δημιούργημά της, διαφημίσθηκε ή προωθήθηκε με τις σύγχρονες μεθόδους του μάρκετινγκ. Και το αναφέρω αυτό, διότι, προσωπικά, το συγκεκριμένο βιβλίο το γνώρισα μέσα από τις συζητήσεις και τις ανταλλαγές απόψεων και προτάσεων με φίλες και φίλους στο f/b. Και δεν απογοητεύθηκα. Το βιβλίο της Καίτης Θαλασσινού, εξιστορεί τη ζωή της Εύας και της Μαρίνας, ξεκινώντας από τα δύσκολα χρόνια του πολέμου στην κατοχική Ελλάδα και τελειώνοντας στην μεταπολεμική Γερμανία. Μία δυνατή και ισχυρή φιλία μεταξύ δύο νεαρών γυναικών,  των οποίων οι ζωές προχωρούν παράλληλα, ένας «δύσκολος» για εκείνα τα χρόνια έρωτας, που αλλάζει τα πάντα για τη ζωή της Εύας, επηρεάζει όμως άρρηκτα και τη ζωή της Μαρίνας,  μία αγάπη η οποία μένει αδιατάρακτη και σταθερή έως το τέλος της ιστορίας, άνθρωποι που πραγματικά ζουν «στα όρια», με ένταση, αγωνία, οδύνη κάποιες φορές, όπως τα αισθήματα αυτά, οι καταστάσεις και οι συνθήκες,  περιγράφονται με αμεσότητα και ρεαλισμό από τη συγγραφέα. Η ροή της αφήγησης είναι συνεχής, δεν κουράζει, αντίθετα η αγωνία κορυφώνεται κατά την εξέλιξή της, η περιγραφή των αισθημάτων όλων όσων έζησαν την ιστορία της Εύας, της οικογένειάς της, και του φιλικού της περιβάλλοντος, είναι εξαιρετική, όσο δύσκολο και αν είναι να μεταφερθούν και να αποτυπωθούν σωστά σε λογοτεχνικό κείμενο, αληθινοί χαρακτήρες. Το εγχείρημα δύσκολο για τη συγγραφέα, η οποία έζησε όλα τα γεγονότα από κοντά, αλλά απολύτως επιτυχημένο, και χαίρομαι πολύ που γνώρισα και διάβασα το συγκεκριμένο βιβλίο, για το οποίο εύχομαι να αποκτήσει ακόμα περισσότερους αναγνώστες. 

ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ "Λέων και Ημισέληνος", εκδ. Historical Quest, 2015

Το βιβλίο με τίτλο "Λέων και Ημισέληνος" έχει γραφεί από μία νέα συγγραφέα (και πολλά υποσχόμενη κατά τη γνώμη μου) τη Λεύκη (Ελευθερία) Σαραντινού (εκδ. Historical Quest, 2015) και πραγματεύεται την ιστορία και τη ζωή της Αννας Βλαστού, όπως αυτή ξεκινά από τη βενετοκρατούμενη και εν συνεχεία οθωμανική Κρήτη του 17ου αιώνα, στα δύσκολα χρόνια της μετάβασης από τον ένα κατακτητή στον άλλον, της πολυετούς πολιορκίας του Χάνδακα και συνεχίζεται στην Κέρκυρα της ίδιας περιόδου έως και την επιστροφή σε ένα διαφορετικό από ανθρωπολογική και εθνολογική άποψη, αλλά τόσο οικείο περιβάλλον. Πέραν της πλοκής, που ως άρτια μυθιστορία έχει το συγκεκριμένο βιβλίο, οι περιγραφές του τόπου, του χρόνου, των ιστορικών γεγονότων, των συνεχώς μεταβαλλόμενων κοινωνικών συνθηκών, η ιστορία της παλιάς πόλης του Ρεθύμνου και εν γένει της Κρήτης εκείνη τη δύσκολη περίοδο, που κράτησε για πάνω από έξι αιώνες (έως και την ένωσή της με την Ελλάδα) είναι απολύτως φυσικό αποτέλεσμα της ενδελεχούς έρευνας της ίδιας της συγγραφέως, και της ακριβούς αποτύπωσης όσων έλαβαν χώρα, με απώτερη συνέπεια ένα πολύ ενδιαφέρον και αξιόλογο ιστορικό μυθιστόρημα.